دانلود پایان نامه

ارتباطات پیچیده (وابستگیهای متقابل و بازخورد) بین و میان عناصر تصمیم را با بکارگیری ساختار شبکهای بجای ساختار سلسله مراتبی در نظر بگیرد. تفاوت بین یک «ساختار سلسله مراتبی» و «ساختار شبکهای» در شکل 3-1 ارائه شده است. برای تحلیل شبکهای (ANP) هر موضوع و مسئلهای را به مثابه شبکهای از معیارها، زیرمعیارها و گزینهها (همه اینها عناصرنامیده میشوند) در نظر میگیرد. تمامی عناصر در یک شبکه میتوانند، به هر شکل، دارای ارتباط با یکدیگر باشند. به عبارت دیگر، در یک شبکه، بازخورد و ارتباط متقابل بین و میان خوشهها امکانپذیر است (ساعتی، 2004: 129). بنابراین ANP را میتوان متشکل از دو قسمت دانست: سلسله مراتب کنترلی و ارتباط شبکهای. سلسله مراتب کنترلی ارتباط بین هدف، معیارها، و زیرمعیاره را شامل شده و بر ارتباط درونی سیستم تاثیرگذار است و ارتباط شبکهای وابستگی بین عناصر و خوشهها را شامل میشود.
این قابلیت ANP، امکان در نظر گرفتن وابستگیهای متقابل بین عناصر را فراهم آورده و در نتیجه نگرش دقیقی به مسایل پیچیده ارائه میکند. تاثیر عناصر بر عناصر دیگر در یک شبکه توسط یک سوپر ماتریس در نظر گرفته میشود.

شکل ‏31: تفاوت ساختاری بین یک «سلسله مراتب» و «شبکه»
فرآیند تحلیل شبکهای
فرآیند تحلیل شبکهای شامل چهار مرحله اصلی میباشد که عبارتند از:
ساختن مدل و ساختاربندی مساله
مساله را باید به طور شفاف بیان کرده و به یک سیستم منطقی، برای مثال یک شبکه، تجزیه کرد. ساختار مذکور را میتوان با استفاده از نظر تصمیمگیرندگان و از طریق روشهایی چون طوفان مغزی یا دیگر روشهای مناسب به دست آورد. همانطور که دیدیم شکل یک شبکه در بالا نشان داده شده است.
مقایسات زوجی و بردارهای اولویت
در روش تحلیل شبکهای نیز همچون روش تحلیل سلسله مراتبی عناصر در هر قسمت با توجه به اهمیت آنها در کنترل معیار به صورت زوجی مقایسه میشوند، و خود قسمتها نیز با توجه به تاثیرشان در هدف به صورت زوجی با هم مقایسه میشوند. از تصمیمگیرندگان در قالب یک سری مقایسات زوجی پرسیده میشود که دو عنصر یا دو قسمت در مقایسه با هم چه تاثیری در معیارهای بالادستی خود دارند. به علاوه اگر روابط متقابلی میان عناصر یک قسمت وجود دارد، با استفاده از مقایسات زوجی و بهدستآوردن بردار ویژه هر عنصر باید میزان تاثیر دیگر عناصر روی آن نشان داده شود. اهمیت نسبی با استفاده از یک مقیاس نسبی به دست میآید. برای مثال میتوان از یک مقیاس 1 تا 9 استفاده کرد، در حالیکه نمره 1 نشاندهنده اهمیت یکسان دو عنصر نسبت به هم و نمره 9 نشانه بالاترین اهمیت یک عنصر ( سطر ماتریس) در مقایسه با دیگری (ستون ماتریس) میباشد.
در یک ماتریس مقایسه زوجی، ارزش طرف مقابل برعکس میباشد؛ یعنی aij=I/aij، در حالیکه aij=(aji) نشان دهنده اهمیت i امین (jامین) عنصر در مقایسه با jامین (iامین) عنصر است. در روش تحلیل شبکهای نیز همانند روش تحلیل سلسله مراتبی مقایسات زوجی در قالب یک ماتریس صورت میگیرد و بردار اولویت محلی با تخمینی از اهمیت نسبی مرتبط با عناصر (یا قسمتها) به دست میآید که به وسیله حل رابطه زیر حاصل میشود:
λmax.W=A.W
به طوری که A ماتریس مقایسات زوجی، W بردار ویژه، λmax بزرگترین بردار مقادیر A است. قابل ذکر است که ساعتی در سال 1980 چندین الگوریتم را برای تقریب W ارائه داد. در تشکیل ماتریس مقایسات زوجی جهت پرهیز از هرگونه نگرش جانبدارانه، ممکن است از تصمیمگیری گروهی استفاده شود. فورمن ( 2005) چندین شیوه را برای لحاظ کردن نگرشها و قضاوتهای اعضای گروه در ماتریس زوجی پیشنهاد داده که این شیوه عبارتند از: 1. اجماع 2. رای یا مصالحه، 3. میانگین هندسی قضاوتهای فردی، 4. مدل مجزا.
تشکیل ابرماتریس
ابرماتریس قادر به محدود کردن ضرایب برای محاسبه تمامی اولویتها و در نتیجه اثر تجمیعی (تجمعی) هر عنصر بر سایر عناصر در تعامل میباشد (ساعتی،1986). هنگامی که یک شبکه، صرف نظر از هدف، صرفا دربرگیرنده دو خوشه به نامهای معیارها و گزینهها باشد، رویکرد ماتریسی ارائه شده توسط ساعتی و تاکیزاوا167 در سال 1986 میتواند برای مواجهه با وابستگیهای عناصر یک سیستم بهکار گرفته شود. این دو بیان میکنند که برای به دستآوردن اولویتهای کلی در یک سیستم با تاثیرات متقابل، بردارهای اولویت محلی باید وارد ستونهای خاص یک ماتریس که در اینجا به آن ابر ماتریس میگوییم، شوند. یک ابرماتریس در واقع یک ماتریس بخشبندی شده است که هر کدام از بخشهای آن نمایانگر ارتباط بین دو گروه (قسمت یا خوشه) در یک سیستم است.
فرض میکنیم که یک سیستم تصمیم دارای Ck جزء تصمیم باشد و k=1,2,…,n و هر جزء k دارای mk عنصر میباشد که با ek1,ek2,…,ekm نشان داده میشوند. بردارهای اولویت محلی بهدست آمده در مرحله دوم گروهبندی شده بر اساس جهت تاثیر از یک قسمت دیگر، یا در خود یک قسمت طبق پیکان دایرهای شکل در مکان مناسب خود در ابرماتریس طبق شکل زیر قرار داده میشوند (ساعتی، 1999).

شکل ‏32: شکل کلی یک ابرماتریس
Wn=(■(0&0&[email protected]_21&0&[email protected]&w_32&I))
به طوری که w21 بردار تاثیر هدف بر معیار، w32 ماتریس تاثیر معیار بر هر یک از گزینهها و I نشان دهنده ماتریس واحد بوده و صفرها بیانگر عدم تاثیرپذیری عناصر مستقل از هم میباشند. در مثال بالا اگر میان معیارها وابستگی (ارتباط) درونی برقرار باشد، شبکه جایگزین سلسله مراتب میشود. در این حالت ابرماتریس، Wn، به صورت زیر بوده که در آن W22 نشاندهنده این وابستگی داخلی است:
Wn=(■(0&0&[email protected]_21&w_22&[email protected]&w_32&I))
توجه داشته
باشید در صورتی که روابط متقابل میان عناصر در یک قسمت و یا بین دو قسمت وجود داشته باشد میتوان صفرها را نیز جایگزین کرد. از آنجاکه معمولاً در یک شبکه میان خوشهها وابستگی متقابل وجود دارد، ستونهای یک ابرماتریس بیش از یک ستون خواهد بود.
انتخاب بهترین گزینه
در صورتی که ابرماتریس تشکیل شده در مرحله قبلی همه شبکه را پوشش دهد، میتوان وزنهای اولویت را در ستون گزینهها در یک ابرماتریس نرمال شده یافت. از سوی دیگر، اگر یک ابر ماتریس فقط شامل قسمتهای به هم مرتبط باشد، نیاز به محاسبات بیشتری برای رسیدن به اولویتهای کلی گزینهها وجود دارد. ترجیحات نهایی برای هر گزینه از راهحل زیر به دست میآید:
lim┬(k→∞)⁡〖W_n^(2K+1) 〗
Wn، ابرماتریس تحقیق است، K عددی دلخواه و بزرگ است و به توان رساندن ابرماتریس امکان همگرا شدن و در نتیجه ثبات وزنهای آن را میدهد. درنهایت گزینه با بزرگترین اولویت به عنوان اولین گزینه برتر شناخته میشود.
نرخ سازگاری در اعتبارسنجی پاسخهای خبرگان
اهمیت ANP علاوه بر ترکیب سطوح مختلف سلسلهمراتب تصمیم و در نظر گرفتن عوامل متعدد، در محاسبه نرخ سازگاری(CR) است. این نرخ در واقع سازگاری مقایسات را مشخص میکند. این ساز و کار نشان میدهد که تا چه اندازه میتوان به اولویتهای جدولهای ترکیبی اعتماد کرد. به عبارت دیگر در فن ANP به پاسخدهنده اجازه داده میشود که در سادهترین شکل نظر خود را در خصوص مقایسه شاخص ها و گزینهها اعلام کند. واضح است که پاسخدهنده ممکن است در برخی مواقع در ترجیحات مختلف- که بر اساس نسبت استوار است- نسبتهای دقیق را رعایت نکند.
مثلا اگر عامل A به B را ترجیح یکسان بدهد و عامل B بهC را به 3 برابر ترجیح دهد، پس لزوما بر اساس قواعد نسبتها A به C را باید 3 برابر ترجیح دهد. هر عددی غیر از عدد 3 به معنی ناسازگاری است و باید با توجه میزان ناسازگاری،تصمیم لازم در خصوص قابل قبول بودن و مستند دانستن و ندانستن پاسخها اتخاذ شود.
تجربه نشان دادهاست که در صورتی که نرخ سازگاری کوچکتر یا مساوی 1/0 باشد در این صورت نرخ سازگاری قابل قبول است و پاسخ داده شده سازگار میباشد. مثلاً اگر CR=0 در این صورت پاسخها کاملا سازگارند. اما اگر CR بزرگتر از 1/0 باشد در این صورت نرخ سازگاری در حد قابل قبولی نیست و پاسخهای مربوط به آن ماتریس نمیتوانند ملاک تصمیمگیری قرار گیرند. در این حالت باید تلاش کرد که به کمک پاسخدهنده، ماتریسهای ناسازگار را به حد معتدل رساند یا اینکه شیوه آنالیز را تغییر داد (نوروزی،گودرزی و نوروزی، 1391: 139).
مزایای ANP
ANP یک تکنیک جامع است که امکان در نظرگرفتن تمام معیارها (محسوس و غیر محسوس) که برخی از آنها به فرآیند تصمیمگیری مرتبط میشوند را میدهد (ساعتی، 1999).
AHP یک قالب تصمیمگیری به همراه سلسله مراتبی یک جهته میان سطوح تصمیم را ارائه میدهد، در حالیکه ANP امکان وجود روابط پیچیده بیشتری میان سطوح تصمیم به گونهای که نیاز به ساختار سلسله مراتبی اکید نباشد، را میدهد.
در بسیاری از مسائل تصمیمگیری مطلوب آن است که همانند دنیای واقعی بتوان روابطی متقابل میان معیارها متصور شد. از آنجاییکه متدلوژی ANP این امکان را در اختیار تصمیمگیرندگان قرار میدهد یک ابزار تصمیمگیری چندمعیاره جذاب است. این ویژگی آن را نسبت به AHP برتری میبخشد.

4
تجزیه و تحلیل دادهها

مقدمه
پس از گردآوری ادبیات تحقیق با استفاده از مقالات، مدلها و کارهای پژوهشی صورت گرفتهی داخلی و خارجی و مصاحبه با کارشناسان شرکت سرمایهگذاری خارجی ایران و صنعت خودرو، به استخراج شاخصها از ادبیات و نقطه نظرات کارشناسان پرداخته و 6 متغیر اصلی را از مدلهای موجود، استخراج نمودیم. این مدلها شامل مدل خورشیدی و عادل آذر (1384)، پرمه و همکاران (1388)، فیروزیان و همکاران (1389) و گلستان و خدادادحسینی (1385) و دیگر تحقیقات آمده در ادبیات میباشد. 95 شاخص برای این 6 دسته، از بین شاخصهای مهم موجود در ادبیات، استخراج گردید. پرسشنامه دلفی بر اساس این شاخصها و با تایید اساتید راهنما و مشاور، طراحی شده و به کارشناسان خودروسازی و شرکت سرمایه گذاری خارجی ایران (ایفیک) ارائه شد تا از بین آنها، قابل قبولترین و مهمترین شاخصها را برای سنجش انتخاب نمایند.
پرسشنامه طراحی شده برای تکنیک دلفی دارای 4 آیتم بوده که شامل، نام دسته، نام شاخصها، قابل قبول بودن یا نبودن شاخصها برای اعضای جامعه آماری (کارشناسان و مدیران شرکت سرمایهگذاری خارجی ایران (ایفیک) و صنعت خودروسازی) و میزان اهمیت شاخصها برای سنجش که در سه درجه کم، متوسط و زیاد مورد سنجش قرار داده شدهاند میباشد.
درگام اول، پرسشنامه به 20 نفر از کارشناسان و مدیران شرکت سرمایهگذاری خارجی ایران در واحدهای مطالعهی بازارهای بینالمللی، ارزیابی و بررسی طرحهای سرمایهگذاری در بخش صنعت، معاونت مالی، معاونت نیروی انسانی و معاونت برنامهریزی و توسعه داده شد و از آنان خواسته شد، قابل قبول بودن یا نبودن شاخصها را از نظر قرار گرفتن در دستهی مربوطه و اهمیت آنها در تصمیمگیری را تعیین کنند. درگام دوم همین پرسشنامه را به شرکت ایران خودرو برده و به 25 تن از کارشناسان و مدیران بخشهای منابع انسانی، امور بینالملل، تولید، صادرات، فروش و طرح و توسعه داده شد و از آنان خواسته شد تا قابل قبول بودن یا نبودن شاخصها از نظر قرار گرفتن در دستهی مربوطه و اهمیت آنها در تصمیم گیری را تعیین کنند. پس از جمع بندی گام اول و دوم، از تعداد 95 شاخص موج
ود، 40 شاخص از نظر کارشناسان دو شرکت، غیر قابل قبول بودند که حذف گردیدند و 55 شاخص دیگر در پرسشنامه دوم برای تعیین میزان و درجه اهمیت شاخصهای قابل قبول به این کارشناسان داده شد. در ادامه این شاخصها آورده شدهاند. درگام سوم پرسشنامه ها از دو شرکت جمع آوری گردیده، آنها را با هم تطبیق داده و نظرات مشترک کارشناسان و مدیران شرکت سرمایهگذاری خارجی ایران و صنعت خودرو را استخراج نمودیم. از بین 55 شاخص موجود در توزیع دوم، 40 شاخص از نظر کارشناسان دو شرکت دارای ارجحیت زیاد برای سنجش بودند. برای دست یافتن به شاخصهای مهمتر و کاهش حجم شاخصها به منظور انجام دقیقتر تکنیک چند شاخصهی ANP ، برای بار سوم پرسشنامهها توزیع گردید و در نهایت به 27 شاخص که از نظر کارشناسان دارای بیشترین ارجحیت سنجش بودند رسیدیم.، برآیند نظرات دو سازمان را درادامه بطور مفصل تشریح مینمائیم (پرسشنامه های طراحی شده برای تکنیک دلفی در بخش

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید