دانلود پایان نامه

1390)
هنگامیکه بنگاه تصمیم بگیرد که استراتژی رهبری هزینه (استراتژی تمایز) را در بخش محدودی از بازار دنبال کند، تمرکز هزینه (تمرکز تمایز) مطرح خواهد بود. پورتر معتقد است که قیمت پایین یا تمایز محصول، موفقیت استراتژی را تضمین نمیکند مگر برای مشتری ارزش ایجاد شود. (هابر، هرمان و مورگان98، 2001)
چارچوب پورتر بر اساس اين فرض قرار دارد كه موفقيت يك صنعت در رقابت بين المللي به قدرت نسبي اقتصادي مجموعهاي از ويژگيهاي وابسته به كسب و كار يا محركهاي رقابت پذير «شرايط عامل99» يعني شرايط تقاضا، صنايع وابسته وحمايت كننده، استراتژي، ساختار و رقابت شركت بستگي دارد. مهم ترين هدف اقتصادي ملتها ايجاد « استاندارد بالاي زندگي براي شهروندان » میباشد كه اين استاندارد توسط ميزان بهره وري در استفاده از منابع به كارگرفته شده در امر توليد و تجارت تعيين میشود. در واقع همين عامل است كه وضعيت رقابتپذيري كشورها در صنعتي خاص را تعيين میکند. (پورتر، 1990، 6)
پورتر در سال 1985 در تکمیل استراتژی خود به بیان زنجیرهی ارزش100 پرداخت. وی زنجیرهی ارزش را ارزش خلق شده از سوی بنگاه در مقایسه با صنعت و محیط رقابتی اش تعریف میکند. بر اساس دیدگاه پورتر، هر بنگاه مجموعهای از فعالیتهاست و بنگاه این فعالیتها را برای طرّاحی، تولید، بازاریابی، تحویل و پشتیبانی محصول انجام میدهد. نمایشگر3-2، زنجیرهی ارزش پورتر را نشان میدهد. پورتر مدل زنجیرهی ارزش را به عنوان ابزاری برای تحلیل اینکه کدام فعالیتها بر مزیت رقابتی مؤثرند، توسعه داد. (پورتر، 1985)
نمایشگر7-2
زیر ساخت بنگاه
مدیریت منابع انسانی
توسعهی تکنولوژی
تدارکات
خدمات
بازاریابی و فروش
سازماندهی برون سازمان
عملکرد
سازماندهی درون سازنان

نمایشگر7-2. زنجیرهی ارزش پورتر
منبع: پورتر(1985)
ولی پورتر در سال1990ضمن بررسی علل موفقیت کشورها، تئوری جدید خود را ارائه و چهار نیروی کلیدی مورد نیاز را برای موفقیت صنعت معرفی کرد که به الماس پورتر معروف شده است. (آنکلی، 1992). این چهار عامل کلیدی عبارتند از1- وضعیت نهاده(کار، سرمایه زمین) 2- شرایط تقاضا 3- صنایع حمایتی و مرتبط (صنایعی که تکنولوژی، اطلاعات و مواد خام را عرضه میکنند.) 4- استراتژی، ساختار و رقابت پذیری بنگاه (سرا، وودفورد، و مارتین، 2005)101.
راگمن102 در 1991 جهت ارائهی مدلی جامع و فراگیر بیان کرد قدرت رقابت پذیري کشورها تنها متأثر از محیط داخلی و فعالیتهاي شرکتهاي چند ملیتی نمیتواند باشد بلکه کشورهاي دیگري هم از جمله همسایگان و یا شرکای تجاري عمده در ایجاد کسب و حفظ مزیت رقابتی نقش بسزایی دارند. به بیان دیگر راگمن بزرگی محیط را تا خارج از مرزهاي یک کشور گسترش داد. پس الماس ملی مبدل به دو الماسی گردید که یکی خارجی و دیگري درونی بود و شرکتهاي چندملیتی و تعاملات بین عوامل مدل بیان کنندة سطح رقابت پذیري کشورها باهم بودند. این وضعیت در اقتصادهاي باز یا کوچک بیشتر مشهود بود و در نهایت مدل الماس مضاعف توسط او ارائه شد. در این مدل عامل توسعه یافته محیط مورد بررسی بود. (راگمن، 1991)
بر اساس تئوری پورتر، بنگاهها میتوانند از طریق رهبری هزینه و یا تمایز به مزیت رقابتی دست پیدا کنند. وی به بنگاهها توصیه میکند که از ماندن بین این دو حالت پرهیز کنند، ولی اعتبار این فرمول به طور گسترده ای زیر سؤال رفته است. برای نمونه، بر اساس پژوهش نایت103 (1992) که برای یک بنگاه خدمات مالی انجام داد، سیاست عدم توجه به رفتار بنگاههای رقیب، قابل اتّکا نیست و تقلید نیز به آسانی صورت میگیرد. (کلین، 2001). اين تئوري هم به علت کاستیهای تئوری پورتر و هم به خاطر واقعيتهاي موجود در بازار، مورد ترديد قرار گرفت و در اواخر دههی1980 تئوری جدیدی در زمینهی مزیت رقابتی مطرح شد که به تئوری منبع مدار104 (RBV) معروف شد.
2-6-2 تئوری منبع مدار
ديدگاه ديگري كه مباحث آن از زمان نگارش مقاله » تئوري مبتني بر منابع » توسط آقاي ورنر فلت (1984) در ادبيات مديريت استراتژيك رايج شد، ديدگاه منبع محور ناميده مي شود.
پایههای نظریه مبتنی بر منابع براین قرار گرفته است که سازمانها با استفاده از منابع و قابلیتهایی که ارزشمند، کمیاب، غیر قابل جایگزین و تقلید ناپذیر هستند، میتوانند به شایستگی کلیدی دست پیدا کنند و در نگاه بلند مدت، بتوانند موقعیت رقابتی خودرا حفظ نماید (ناصربخت و البدوی، 1384)
بطور مشخص، دیدگاه منبع مدار روی گروه منابع جذاب و رفتار آنها متمرکز شده، در حالی که روش تحلیل بیرونی بر توصیف رفتارهای یک صنعت جذّاب متمرکز شده است. (استرند105، 2006) هم چنین، دیدگاه منبع پایه دو فرض اساس مدلهای محیطی یعنی همگنی منابع و فرصتها در میان بنگاههای صنعت مشابه و تحرک کامل منابع را کنار میگذارد. (کالکاگنو، 1996)
در سال 1887، تیس با طرح نظریه قابلیتهای پویا، افق جدیدی در نظریه مبتنی بر منابع گشود. در این نظریه نگاه خارجی در نظریه مبتنی بر منابع لحاظ شده است. قابلیت پویا امکان تجمع، ایجاد و پیکربندی مجدد شایستگیهای داخلی وخارجی را به سازمان میدهد، تا باتوجه به محیط متغیر بیرونی، شایستگیهای خود را بازسازی نماید(ناصر بخت و البدوی، 1384) مزيت رقابتي پايدار يك سازمان عمدتاً در پي ايجاد مزيت رقابتي در منابع داخلي آن حاصل مي گردد. (هانت و مورگان106، 1995، 12)
منبع107 اصطلاحي است كه به تمام آنچه در توليد كالا يا ارائه خدمت مورد استفاده قرار مي گيرد، اطلاق میشود.(گر
انت108، 1991، 114) از اين رو به آن منابع، منابع عملياتي109 نيز ميگويند. مجموعه اي از منابع، هنگامي كه به منظور يك فعاليت خاص با يكديگر تركيب و تجميع مي شوند «توانمندی» نام میگیرد.(هیت110، 2003، 154) توانمنديها نيز به نوبه خود سبب ايجاد قابليتهايي مي گردند كه نهايتاً منبع مزيت وسيعي از منابع و توانمنديها مي شوند. منابع عملياتي به چهار دسته تقسيم مي گردند كه عبارت اند از: منابع مالي، منابع فيزيكي، منابع انساني و استراتژيها و رويههاي سازماني. منابعي كه مورد استفاده قرار مي گيرد اگر قابل لمس باشد به آن، منبع فيزيكي گفته مي شود(هانگر، 1381)؛ منابع فيزيكي سازمان در سازمانهاي امروزي و غير مجازي داراي اهميت خاصي است.( پورتر، 2001، 118) دستگاهها، تجهيزات، ماشين آلات و تكنولوژيهاي مورد استفاده در توليد و تو زيع و…، ساختمان و فضاهاي مكاني، مواد اوليه و موجوديهاي انبار، تجهيزات و امكانات اداري و ساير مقدورات فيزيكي كه عموماً با چشم قابل مشاهده و ارزش گذاري است در زمره منابع فيزيكي، قابل دسته بندي است (هانگر، 1381، ص 128)
منابع مالي منابعی اند كه به عنوان پشتوانه سازمان به جهت اعتباربخشي به آن براي اخذ وام يا اعتبارات اسنادي يا از اين دست مورد توجه قرار مي گيرد. و همچنين وجوه نقدی (پول) در گردش، روشهای جلب سرمايه و شيوههاي سرمايه گذاري به جهت كسب سود حداكثري براي سازمان در زمره موضوعات مورد توجه در منابع مالي شرکتهاست. (هانگر، 1381، ص136) این منابع خلق ارزش مي كند و حاصل تعاملات سازماني و گردش فعالیتهای اجرايي است به عنوان استراتژيها و رويههاي سازماني ذكر مي گردد كه ساز و كار الكترونيكي سازمان (MIS ,DSS….) و ساير تواناييهاي از اين قبيل در اين زمره اند.(هانگر، 1381)
منابع انساني اصلي ترين بازيگران اين عرصه اند؛ مديران، كاركنان، كارگران و ساير دست اندركاران توليد كالا يا ارائه خدمت (بسته به نوع سازمان) جزو منابع انساني سازمان هستند. اهميت منابع انساني به حدي است كه مي توان گفت: سازماني كه مجهز به افراد كافي و باصلاحيت است براي موفقيت، شرايط لازم را داراست و منابع ديگر سازمان در كنار نيروي انساني به عنوان يك عنصر مكمل قرار میگيرند. (اميركبيري، 1381) اهميت و جايگاه منحصر به فرد نيروي انساني در موقعيت رقابتي سازمانها، هر سازماني را بر آن مي دارد كه در مقوله مزيت رقابتي به نيروي انساني به عنوان با ارزش ترين منبع نگاه كند. شواهد اين امر در نياز به تغيير و تحول سازمانها و نقش نيروي انساني براي توانمندسازي سازمان با هدف سازگاري بيشتر با الزمات جديد محيطي، به دلايل زير است: (مهري، 1380)
1. فشارهايي كه از ناحيه رقابت جهاني بر سازما نها وارد مي شود آنهارا وادار به تغيير و دگرگوني نظام يافته و مستمر مي كند. ضمن اينكه الزمات وارده از طرف فناوريهاي جديد و نيز تغيير ذهنيت و علايق مشتريان همگي به اين معناست كه ديگر روشهاي موفق ديروز نمي توانند تضمین کننده موفقيت فردا باشند.
2. مشتريان دامنه توقعات خود را در مورد كيفيت، قيمت و خدمات و پاسخگويي، وسيع تر كرده اند و تجربه نشان ميدهد كه اگر سازمان از عهده برآوردن اين انتظارات برنيايد مشتريان به سمت سازمانهاي رقيب خواهند رفت.
3. با توجه به اينكه سازمانها به عنوان بنگاههاي اقتصادي همواره دو هدف بقا و كسب سود را تعقيب میکنند، لزوماً مي بايست به نحوي عمل کنند كه ضمن تداوم حيات از حيث اقتصادي نيز سودآور باقي بمانند و اين مستلزم اثربخشي و كارايي در سازمان است. .
4. نيروي انساني معاصر نسبت به گذشته تفاوتهاي زيادي كرده است. از يك سو نيروي كار جديد ظرفيت و استعداد فوق العاده اي براي رشد و توسعه دارد و از سوي ديگر نيز به اعتمادآفريني بيشتر از سوي سازمان نياز دارد.
در اين راستا اگر ازمديران سازمانهاي امروز پرسيده شود از كاركنان خود چه توقعي داريد همه آنها تقريباً جوابي به اين مضمون میدهند كه: ما افرادي لازم داريم كه مشكل گشا و مبتكر باشند و به نحوي رفتار كنند كه گویی صاحب سازمان هستند؛ حال اگر از افراد پرسيده شود شما از سازمان چه انتظاري داريد جواب میدهند ما صداقت و محيطي كه مستلزم كسب مهارتهاي جديد براي ما باشد لازم داريم و اينها بيانگر اين است كه ساز وكار جديدي در مديريت منابع انساني سازمانها در محيطهاي فرارقابتي امروز لازم است. (بلانچارد، 1379، ص 39-48 ) با طرح نظریه اقتصادی مبتنی بر منابع کهیک نوع تحلیل درونگرا – برونگرا است، منابع، قابلیتها و شایستگیهای کلیدی موجب توفیق سازمانها در دنیای رقابتی امروز، به شمار میروند. (ناصر بخت و البدوی، 1384) اين ديدگاه توسط متخصصان ديگر بررسي و تكميل شده است (متا وسايرين 1995بارني 1991-1998، رايت 1998) و مدلهاي آن مورد آزمون درسازمانها قرار گرفته اند. يكي از مدلهاي منشعب شده از اين ديدگاه، مدل است VRIO كه توسط پرفسور جي بارني ارائه گرديده كه براي شناخت و كسب مزيت رقابتي پايدار در سازمانها، به شناخت منبعي كه اين مزيت را ايجاد مي كند، مي پردازد. (بارنی، 1998ٍ) مدل منبع محور قابليتهاي محوري، به ويژگيهاي دروني سازمان توجه نشان ميدهد كه عبارت است از سرمايههاي نيمه پايدار محسوس و يا غيرمحسوس. همچنين در مدل منبع محور، ريشه استراتژي سازمان و نخستين منبع اعتبارات مالي آن، مديريت پوياي منابع و ظرفيتهاي رو به رشد آن است.. (هیت، 2003، 153) برای درک بهتر این نوع نظریه سلسله مراتب توانمندهای سازمانی که اساس این نظریه است در نمایشگر 4-2 نشان داده شده است.
نمایشگر 8-2


نمایشگر 8-2 سسله بندی توانمندیها در نظریه مبتنی بر منابع
منبع: ناصربخت و البدوی، 1384
هریک از اجزای نمایشگر فوق به تشریح در زیر بیان شده است:
منابع: عوامل تولیدی هستند که بنگاه با به کارگیری آنها کالاها و خدمات با ارزش را برای مشتریان خود تولید میکند. (هانگر و ويلن، مترجمان: اعرابي و ايزدي۱381) در این میان، سرمایهی انسانی و سازمانی بیشتر مورد تأکید قرارگرفته است. چه به آسانی به دست نمیآیند و به راحتی قابل تقلید کردن نیستند. (کالکاگنو، 1996)
قابليتها: عبارتند از مهارتهاي مورد نياز يك شركت براي كسب مزيت كامل از منابع در اختيارش. به بياني ديگر، قابليتها عبارتند از مهارتهاي يك شركت درهماهنگ سازي منابع و استفاده بهره ور از آنها. يك شركت ممكن است از منابع منحصر به فرد و ارزشمند ي برخوردار باشد، اما تا زماني كه از قابليت استفاده مؤثر از اين منابع برخوردار نباشد، قادر نخواهد بود صلاحيتي متمايز را احراز و حفظ

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید