عامل تأثيرگذار بر قيمت سهام را در پيشبيني سود هر سهم جستجو كرد. مهمترين منبع اطلاعاتي سرمايهگذاران، اعتباردهندگان و ساير استفادهكنندگان از اطلاعات شركتها پيشبينيهاي سود ارائه شده توسط آنها در فواصل زماني معين است.
در مطالعات بال وبراون ،1968، و فاستر ،1977، پيرامون محتواي اطلاعاتي سود سالانه و فصلي و واكنش بازار اوراق بهادار به اعلام سود حسابداري، مشخص شد كه شركتهايي با اخبار خوب (افزايش غير منتظره سود) داراي بازده غير منتظره مثبت و شركتهايي با اخبار بد (كاهش غير منتظره سود) داراي بازده غير منتظره منفي هستند.
در اين فصل بر مبناي چارچوب نظري اشاره شده در فصل گذشته، به مرور ادبيات تحقيق و هم چنين مطالعات انجام گرفته پيرامون موضوع تحقيق در خارج و داخل ايران خواهيم پرداخت.
2 ـ 2 بازار مالي
بازار مالي، بازار رسمي و سازمان يافتهاي است كه در آن انتقال وجوه از افراد و واحدهايي كه با مازاد منابع مالي مواجه هستند به افراد و واحدهاي متقاضي وجوه (منابع) صورت ميگيرد. بديهي است كه در اين بازارها اكثريت وام دهندگان را خانوارها و اكثريت متقاضيان وجوه را بنگاههاي اقتصادي و دولت تشكيل ميدهند (راعي و تلنگي، 1387، ص6)1.
بازار مالي، امكانات لازم را براي انتقال پسانداز از اشخاص حقيقي و حقوقي به ساير اشخاصي كه فرصتهاي سرمايهگذاري مولد در اختيار دارند و نيازمند منابع مالي هستند، فراهم
ميكند. انتقال وجوه مزبور تقريباً در كليه موارد به ايجاد دارايي مالي منتج ميشود، كه در واقع ادعايي است نسبت به در آمدهاي آتي داراييهاي شخصي (حقوقي) كه اوراق بهادار را صادر و منتشر كرده است (شباهنگ، 1375، ص 13)1.
1 ـ 2 ـ 2 طبقه بندي بازارهاي مالي
بازارهاي مالي بر حسب حق مالي، سررسيد حق مالي، مرحله انتشار، واگذاري فوري، ساختار سازماني خارجي و داخلي طبقهبندي ميگردد. بازار مالي بر حسب سررسيد حق مالي به دو نوع بازار پول و بازار سرمايه تقسيم ميشود.
1 ـ 1 ـ 2 ـ 2 بازار پول
بازار پول، بازاري براي ابزار بدهي كوتاه مدت ميباشد. در بازار پول، مازاد نقدينگي افراد و واحدهاي اقتصادي، از طريق پسانداز يا سپردههاي بانكي، در اختيار واحدهاي اقتصادي قرار
ميگيرد. در بازار پول، از عرضه و تقاضاي پول، نرخ بهره تعيين ميشود.
2 ـ 1 ـ 2 ـ 2 بازار سرمايه
بازار سرمايه، بازاري براي دارايي مالي با سر رسيد بيش از يك سال (ابزار مالي بلند مدت) محسوب ميگردد و از طريق انتشار اوراق بهادار توسط واحدهاي متقاضي سرمايه كه داراي فرصتهاي سرمايهگذاري مناسبتر و نيازمند به تأمين مالي بلند مدت ميباشند، پس اندازهاي افراد به
سرمايهگذاري تبديل ميگردد. در بازار سرمايه عرضه و تقاضاي سرمايه، نرخ بازدهي سرمايه را مشخص ميكند. بازارهاي سرمايه به دو بخش اصلي تقسيمبندي ميگردند: بازار اوّليّه و بازار ثانويّه. در بازارهاي اوّليّه، اوراق بهادار انتشار يافته توسط شركتها براي اولين بار عرضه گشته و بدين ترتيب داراييهاي مالي شركت با منابع مالي بلند مدت مبادله و تشكيل سرمايه صورت ميگيرد. در بازارهاي ثانويه، اوراق بهاداري كه در قبل به بازار عرضه شدهاند، مبادله ميشوند (عبده تبريزي، 1376،ص 18)2.
3 ـ 2 سودمندي محتواي اطلاعاتي سود و واكنش بازار سرمايه
براساس تحقيقات تجربي صورت گرفته به نظر ميرسد اطلاعات حسابداري براي سرمايه گذاران جهت برآورد ارزش مورد انتظار و ريسك بازده اوراق مفيد و سودمند است. فقط كافي است در نظر داشته باشيم اگر اطلاعات حسابداري محتوا و بار اطلاعاتي نداشت هيچگونه بازنگري در پيشبينيها در اثر دريافت آنها وجود نخواهد داشت و بنابراين باعث تصميمات خريد و فروش نخواهد شد و بدون تصميمات خريد يا فروش هيچ گونه تغييري در حجم معاملات و قيمت وجود نخواهد داشت. اطلاعات در حد خودشان مفيدند اگر باعث تغيير عقايد و رفتارهاي سرمايهگذاران شوند، به علاوه ميزان و درجه مفيد بودن ميتواند به وسيله وسعت و اندازه تغييرات حجم و قيمت به دنبال انتشار اطلاعات اندازهگيري شوند (محمدي، 1389، ص 16)1.
نتايج مطالعه ارتباط بين سود، نرخ بازده غير عادي و حجم فعاليت كه از سوي بال و براون انجام گرفت اين بود كه بين سود و بازده غيرعادي رابطه معناداري وجود دارد و سود اطلاعاتي را به بازار سهام منتقل ميكند. از طرفي سود ميتواند عاملي در تعيين قيمت سهام باشد، زيرا بر اساس فرضيه بازار كارا، اطلاعات ممكن است از منابع ديگر كسب شوند و تأثير لازم را بر قيمت سهام بگذارند. اگر چه از ديدگاه محتواي اطلاعاتي، مفهوم سود سودمندي فعاليّت حسابداري را توصيف ميكند، امّا از ديدگاه معيار اندازهگيري بنيادي ارزش سهام، كماكان مورد ترديد است. بر اساس مفروضات بازار كاراي سرمايه كه پژوهشهاي تجربي نيز مؤيد آن است، سود حسابداري داراي محتواي اطلاعاتي است (خالقي مقدم، 1377،ص99)2.
بنابراين انتظار ميرود در مورد شركتهاي جديدالورود به بورس سودهاي پيشبيني شده همراه با محتواي اطلاعاتي باشد. معمولاً اطلاعات صورتهاي مالي به صورت خالص به پيشبينيهاي زير در مورد رفتار سرمايهگذاران به خصوص واكنش به اطلاعات صورتهاي مالي محدود ميشود. (نوروزبيگي، 1386، ص 175)3.
سرمايهگذاران درباره بازده مورد انتظار و ريسك داراي باورهاي پيشين هستند. اين باورهاي پيشين بر پايه اطلاعاتي قرار دارد كه در دسترس همگان است تا اين كه سود جاري شركت اعلام شود (كه سرمايهگذاران در باورهاي خود تجديد نظر خواهند كرد.). حتي اگر اين باورها بر پايه اطلاعاتي قرار داشته باشد كه در دسترس همگان است، هيچ الزامي وجود ندارد كه باورهاي پيشين همانند باشند، زيرا سرمايهگذاران در برابراطلاعاتي كه كسب ميكنند و نيز از نظر توانايي تفسير متفاوتند.
هم چنين امكان دارد اين باورهاي پيشين شامل انتظاراتي باشد كه درباره قدرت سودآوري آينده و كنوني شركت نظير بازده آينده اوراق بهادار، تا حدودي به سودآوري آن بستگي دارد.
پس از اعلام سود خالص سال جاري، برخي از سرمايهگذاران در صدد برميآيند اطلاعات بيشتري بدست آورند و اين از طريق تجزيه و تحليل عدد متعلق به سود ميّسر خواهد شد. براي مثال اگر سود خالص بالا برود يا از مقدار مورد انتظار بيشتر باشد اين ميتواند به عنوان خبر خوبي به حساب آيد.
اگر وضع بدين گونه باشد سرمايهگذاران با استفاده از نظر بيز39 در باورهايي كه درباره بازده و قدرت سودآوري آينده شركت دارند تجديد نظر خواهند كرد. برخي از سرمايهگذاران (كساني كه در مورد سود خالص جاري انتظارات بالاتري داشتند) احتمالاً همين عدد سود خالص را به عنوان يك خبر بد تفسير خواهند نمود.
سرمايهگذاراني كه در باورهاي خود نسبت به سودآوري آينده و بالا رفتن بازده شركت تجديد نظر كردهاند تمايل بيشتري نشان ميدهند تا تعداد بيشتري سهم شركت را به قيمت كنوني بازار خريداري كنند و كساني كه در بازار در باورهاي خود در جهت عكس تجديد نظر كردهاند عمل عكس گروه دوّم را انجام خواهند داد. ارزيابي سرمايهگذاران در مورد ريسك اين سهام مورد تجديد نظر آنان قرار خواهد گرفت.
ما انتظار داريم پس از اعلام سود خالص شاهد اين موضوع باشيم كه معامله بر روي سهام شركت افزايش يابد. گذشته از اين، هر قدر تفاوت در باورهاي پيشين سرمايهگذاران و تفسيرهايي را كه بر اساس اطلاعات مالي كنوني انجام ميدهند، بيشتر باشند، حجم اين معاملات بيشتر خواهد شد. اگر سرمايهگذاران سود خالص گزارش شده را به عنوان خبر خوب تفسير كنند (و در نتيجه بر انتظاراتي كه درباره بازده و سوددهي آينده شركت دارند بيفزايند) كساني را تحت الشعاع قرار خواهند داد كه اعلام سود خالص را به عنوان خبر بد تفسير ميكنند. در چنين شرايطي ما انتظار داريم شاهد افزايش قيمت سهام شركت باشيم. بنابراين سود به عنوان يكي از اطلاعاتي است كه تغييرات قيمت سهام را موجب ميشود. بازده سهام شامل سود تقسيمي و قيمت سهام است در نتيجه هر عاملي ثروت سهامداران را افزايش خواهد داد كه سبب افزايش قيمت سهام واحد تجاري شود، از اين رو سود همواره مورد توجه سرمايهگذاران است.
4 ـ 2 پژوهش بال وبراون
بال وبراون در سال 1968 تحقيق تجربي و سنتي در زمينه حسابداري را در بازارهاي سرمايه آغاز كردند و اين روش تحقيق تا به امروز ادامه دارد. نخست آنها ميخواستند شواهد علمي متقاعد كنندهاي را ارائه نمايند كه بازده سهام شركتها در برابر محتواي اطلاعاتي صورتهاي مالي واكنش نشان ميدهد. اين نوع تحقيق را تحقيق موردي مينامند.
زيرا در اين تحقيق درباره واكنش بازار اوراق بهادار نسبت به انتشار سود خالص بود. تحقيق بال وبراون از اين نظر ارزشمند است كه داراي يك روش اصولي يا زير بنايي است و ميتوان آن را گسترش داد (خوش طينت، 1385، ص 9)1.
بال و براون 261 شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار نيويورك را به عنوان نمونه براي مدت 10 سال (1965 ـ 1956) مورد مطالعه قرار دادند. آنها توجه خود را معطوف به محتواي اطلاعاتي سود خالص نمودند و به ساير اطلاعات ناشي از اجزاي تشكيل دهنده صورتهاي مالي مانند قدرت نقدينگي و ساختار سرمايه توجه نكردند (همان منبع، ص 10)2.
آنها بازده بازار مربوط به سهام شركتهاي نمونه را زماني كه نزديك اعلام سود خالص بود مورد ارزيابي قرار دادند. اين كار براساس روش محاسبه بازده غيرعادي انجام شد. ميانگين بازده غيرعادي بازار سهام در ماهي كه خبر سود خالص اعلام شد. بسيار مثبت بود و بالعكس، ميانگين بازده غيرعادي در مورد خبر بد مربوط به سود خالص متعلّق به شركتهاي موجود در نمونه بسيار منفي بود. اين نتيجه مؤيد اين ميباشد كه بازار در برابر خبر خوب يا بد مربوط به سود خالص واكنش نشان ميدهد (همان منبع، ص 11)3.
5 ـ 2 مفاهيم سود در حسابداري
سود يكي از اقلام مهم و اصلي صورتهاي مالي است كه در نوشتههاي مختلف كاربردهاي متفاوت دارد. معمولاً سود به عنوان مبنايي براي محاسبه ماليات، عاملي براي تدوين سياست پرداخت سود تقسيمي، راهنمايي براي سرمايهگذاران و تصميمگيري و عاملي براي پيشبيني در نظر گرفته
ميشود.
يكي از كاربردهاي اصلي سود، استفاده از آن به عنوان ابزاري براي پيشبيني است كه افراد را در امر پيشبيني سودها و رويدادهاي اقتصادي آينده ياري ميكند. در واقع ثابت شده است كه براي
پيشبيني مقادير هر نوع سود ميتوان از مقادير سود در گذشته استفاده كرد.
نتيجه تحقيقات نشان ميدهد كه براي پيشبيني سود آينده، سود عادي يا جاري نسبت به سود خالص برتري دارد. سود شامل نتيجههاي «عملياتي يا سود عادي» و نتيجههاي «غير عملياتي يا سود و زيان غير عملياتي ناشي از رويدادهاي غير مترقبه» ميشود كه مجموع آنها برابر است با سود خالص (بلكوئي، 1381،ص 524)40.
مفهوم سود حسابداري در بيانيه شماره يك هيأت استانداردهاي حسابداري مالي41 فرض شده كه سود حسابداري معيار خوبي براي ارزيابي عملكرد واحد تجاري است و ميتواند براي پيشبيني گردش آتي نقدي مورد استفاده قرار گيرد. ديگر صاحبنظران فرض ميكنند كه سود حسابداري از لحاظ كلي، اطلاعاتي مربوط در مدلهاي تصميمگيري سرمايهگذاران و اعتباردهندگان محسوب ميشود. امّا اعتبار اين فرضيات از طريق تحقيقات مشاهدهاي تأييد نشده است.
برخي ديگر از پژوهشگران حسابداري اظهار داشتهاند كه استفادهكنندگان از گزارشهاي سود بايد توجه داشته باشند كه تنها در صورتي سود حسابداري قابل درك و استفاده است كه نحوه اندازهگيري و قواعد عملياتي مربوط به آن نيز روشن باشد (شباهنگ، 1387، ص100)42.
تجزيه و تحليل دقيق از مفاهيم و اهداف سود ويژه به روشني بيان ميكند كه يك مفهوم واحد شايد به خوبي نتواند منظور خاصي را جوابگو باشد و نميتواند براي كليّه اهداف كافي باشد بنابراين، براي ارائه سود دو ديدگاه وجود دارد كه عبارتست

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید