از:
مفهوم واحد سود به نحوي كه در برگيرنده اكثر اهداف باشد.
چندين رقم سود خالص به وضوح مشخص گردد تا دو رقم بتواند منظور خاص را تأمين كند.
هر دو ديدگاه داراي مشكلات مربوط به خود است، هدف اصلي گزارشگري سود تهيه اطلاعات مفيد براي افراد نيازمند به گزارشگري مالي است. امّا براي درك بهتر، بايد اهداف به طور مشخص بيان شود (پارساییان، 1385، ص390)43.
شايد بتوان گفت كه سود يكي از مفاهيمي است كه حسابداري از اقتصاد به عاريت گرفته است. اگر چه از ديدگاه اطلاعاتي، مفهوم سود، بيشتر فعّاليّتهاي حسابداري را توصيف ميكند امّا از لحاظ ملاك اندازهگيري بنيادي كماكان مورد ترديد است. بر اساس مفروضات بازار كالاي سرمايه، تحقيقات علمي نيز مؤيد اين ديدگاه است كه سود حسابداري محتواي اطلاعاتي دارد (اسماعيلي، 1385، ص 27)44.
مك نيل45 (1939) در بخشي پيرامون سود واقعي مينويسد: «در حسابداري يك تعريف درست از سود وجود دارد و آن اين است كه سود، افزايش در ثروت خالص و زيان، كاهش در ثروت خالص است.»
اين تعريف اگر چه تعريف يك اقتصاددان ميباشد، امّا مختصر، مفيد، عيني و به صورت رياضي هم قابل ارائه ميباشد و بايد گفت اين يك ايدهآل دست نيافتني نيست.
6 ـ 2 تاريخچه پيشبيني سود
سرمايهگذاران عمده به اطلاعات زيادي دسترسي داشته و حتّي انتظار دارند اطلاعاتي را دريافت كنند كه سرمايهگذاران جزء به آن دسترسي ندارند. سرمايهگذاران جزء بايد به كارگزاران متكي باشند. كميسيون بورس اوراق بهادار آمريكا جهت رفاه حال سرمايهگذاران جزء، پيوسته شركتها را به افشاي بيشتر اطلاعات تشويق ميكند.
در اوايل سال 1973، كميسيون بورس اوراق بهادار اعلام كرد كه براي اولين بار به شركتهاي پذيرفته شده در بورس، اجازه افشاي پيشبينيهاي سود داده شود. پيشنهاد بعدي در سال 1975 مطرح شد. در اين طرح، شركتها ملزم به انتشار اطلاعات پيشبيني همراه با گزارشهاي مالي شدند. اين الزامات سبب ميشود اطلاعات مديريت تقريباً برابر با اطلاعاتي باشد كه عموم در اختيار دارند.
در آوريل سال 1976، پيشنهاد كميسيون بورس اوراق بهادار به دليل مخالفت زياد، برداشته شد. در نبود افشاي پيشبيني سود توسط مديريت، سرمايهگذاران جزء همواره به تحليلگران حرفهاي اتكا ميكنند.46
بورس اوراق بهادار تهران، مهمترين و اصليترين مركز مبادلات سرمايهاي تلقّي ميشود كه در سال 1345 تأسيس شده است. مطابق قانون، كارگزار موظف است اين اطلاعات را به سازمان ارائه دهد:
الف) گزارشها و صورتهاي مالي سالانه حسابرسي شده و خلاصه صورت سالانه فعاليّت كارگزار كه حداكثر چهار ماه پس از پايان سال مالي به تأييد حسابرس معتمد بورس رسيده است.
ب) هر گونه تغيير در شرايط اعلام شده به سازمان به منظور دريافت مجوز.
ج) ساير مدارك و اطلاعات مورد در خواست سازمان و كليّه گزارشهاي مذكور در آيين
نامههاي مصوب در چارچوب قوانين مربوط.
اين روند تا سال 1357 ادامه داشت و پس از آن تا سال 1370 عملاً بورس به حالت تعليق در آمده بود. بين سالهاي 1370 تا 1375 آمارهاي توليد و فروش هر ماهه، پيشبيني خريد و فروش سالانه و آمار توليد و فروش واقعي سال قبل به عنوان مبنايي جهت قيمتگذاري و هم چنين اطلاعاتي سودمند براي تصميمگيري سرمايهگذاران تلقي ميشد.
بورس اوراق بهادار تهران در سال 1376 طبق بخشنامهاي علاوه بر اطلاعات پيش گفته،
شركتها را ملزم به ارائه سود هر سهم واقعي سه ماهه و سود هر سهم برآوردي سالانه كرد.
بورس اوراق بهادار تهران در سال 1379، با توجه به اهميت گزارشهاي مالي ميان دورهاي در تصميمگيري استفاده كنندگان، به منظور قانونمند كردن روش گزارشدهي و افزايش قابليّت اتكا،
شركتها را ملزم به ارائه اطلاعات ميان دورهاي شش ماهه بررسي شده در فرمهاي استاندارد كرد.
بديهي است با ارائه اطلاعات در اين قالب، ارسال آمار توليد و فروش ماهانه توسط شركتها منتفي شده ارائه اطلاعات در خصوص پيشبيني سود هر سهم، طبق رويه موجود باقي ماند.
بند چ از ماده 5 آيين نامه افشاي اطلاعات شركتهاي پذيرفته شده در بورس در سال 1381 شركتها را مكلّف به ارائه پيشبيني سود هر سهم در پايان هر سه ماه، حداكثر 20 روز بعد از پايان دوره سه ماهه است.
7 ـ 2 سود سهام پيشبيني شده
هيأت استاندارد حسابداري مالي47 مديريت را موظف كرده است كه علاوه بر اعلام سود هر سهم، چشماندازي از دورنماي شركت را در قالب سود سهام پيشبيني شده در اختيار استفاده كنندگان قرار دهد. مديران موظفاند به اين وظيفه خود عمل كنند تا از اين طريق سرمايهگذار نسبت به موقعيت آينده شركت نيز اطلاعاتي در اختيار داشته باشد و تصميمگيري مناسبتري داشته باشد.
رويههاي حسابداري در محاسبات سود و زيان پيشبيني شده شامل شناساي مواردي چون در آمد، درآمد سرمايهگذاريها، هزينه استهلاك و هزينه مطالبات مشكوك الوصول است. در مورد نحوه شناسايي درآمد، درآمد در انطباق با استانداردهاي حسابداري به روش تعهدي محاسبه و در
پيشبيني سود و زيان منظور ميشود. در زمان تصويب صورتهاي مالي توسط مجمع عمومي صاحبان سهام شركت سرمايهپذير (تا تاريخ تصويب صورتهاي مالي)، سود ساير سرمايهگذاريها اعم از جاري و بلند مدت در زمان تصويب توسط مجمع عمومي صاحبان سهام شركت سرمايهپذير (تا تاريخ ترازنامه) شناسايي ميشود. پس از تهيه، اين صورت مالي حسابرسي ميشود. حسابرسي اين صورتهاي مالي توسط حسابرس مستقل و طبق استانداردهاي حسابرسي انجام ميشود.
8 ـ 2 اهميت سود سهام پيشبيني شده
اهميت سود پيشبيني شده، به ميزان انحرافي كه با مقدار واقعي آن دارد بستگي دارد. هر چه ميزان اين انحراف كمتر باشد، پيشبيني از دقت بيشتري برخوردادر است. تحقيقات نشان ميدهد بازار براي برآورده شدن انتظارات ارزش قابل ملاحظهاي قائل است و نسبت به بر آورده نشدن آن نيز واكنش نشان ميدهد (ريز، 2007،ص158)48
زماني كه سود هر سهم فراتر از انتظارات رود، بازار نسبت به آن ديد خوش بينانهاي دارد و آن را خبر خوب تلقي ميكند. زماني كه سود هر سهم پايينتر از پيشبيني آنها باشد، اعتبار شركت در برآوردن انتظارات كم ميشود (پين، 2008،ص148)49.
سهامداران جهت اتخاذ تصميمات صحيح و مناسب، نيازمند اطلاعاتي سودمند هستند. در ميان اطلاعات موجود، اطلاعات مربوط به سود هر سهم و سود سهام پيشبيني شده مقياسي است كه از نظر بسياري از استفاده كنندگان با اهميت و مربوط تلقي ميشود و آنها در تصميمات خود از آن استفاده ميكنند. پيشبيني سود هر سهم نقش مهمي در ارزيابي شركتها دارد. افراد به وسيله آن مقياسي براي ارزيابي عملكرد شركت ايجاد ميكنند. در حقيقت، اطلاعات مربوط به پيشبيني سود سهام شكل دهنده انتظارات بازار است (كرنل و لندسمن، 1989،ص205)50.
بسياري از مطالعات نشان دادهاند در مؤسساتي كه عملكرد ضعيفي دارند خطاهاي وسيعتري در سود پيشبيني شده آنها مشاهده ميشود (كوتاري، 2005،ص159)51. آنها به احتمال زياد در برآوردن سود پيشبيني شده خود با مشكل مواجه ميشوند.
اكثر شركتهاي سهامي سود سهام ساليانه را با دورانديشي و محتاطانه پيشبيني ميكنند تا در صورت عدم توان تحقق مبلغ اعلام شده باعث ايجاد طرز فكر منفي در سهامداران نشوند. عدم تحقق سود پيشبيني شده به معني ناتواني شركت در پوشش سود سهام پيشبيني شده است.
9 ـ 2 دقت پيشبيني سود در عرضه اوليه سهام
برخي از تحقيقات مربوط به پيشبيني سود، اثر اعلام سود پيشبيني شده را در عرضه اوليه سهام بررسي كردهاند. دليل اين امر اين است كه خريد سهام در عرضه اوليه سهام پر خطرتر از سرمايهگذاري در سهام شركتهاي پذيرفته شده در بورس ميباشد، زيرا اطلاعات در اولين عرضه سهام چندان گسترده نيست. به منظور كاهش عدم تقارن اطلاعاتي بين مديران و سرمايهگذاران بالقوه، شركتها بايد اطلاعات مورد نياز براي ارزيابي سهام را در اختيار سرمايهگذاران قرار دهند.
نمونهاي از اين تحقيقات، پژوهش فريت52 (1998) است كه دقت پيشبيني سود در عرضه اوليه سهام در بازار بورس سنگاپور را مورد بررسي قرار داد. در اين تحقيق 116 عرضه اوليه سهام در بورس سنگاپور طي سالهاي 1992 ـ 1977 مورد تحليل قرار گرفت. بر اساس شواهد به دست آمده، رابطه مثبتي بين پيشبيني سود مديران و ارزيابي سهام در عرضه اوليه آن ملاحظه شد.
لونكاني و فريت53 (2005) در مطالعهاي ديگر به بررسي دقت پيشبيني سود در عرضه اوليه سهام در بورس تايلند و رابطه آن با ارزيابي سهام طي سالهاي 1997 ـ 1991 پرداختند.
در تايلند، بخش عمده سرمايهگذاران را سرمايهگذاران جزء تشكيل ميدهد. با توجه به اين كه آنها توانايي نسبتاً كمي براي ارزيابي اطلاعات در مورد عرضه اوليه سهام دارند، اتكاي اصلي آنها براي تصميمگيري بر اطلاعات عمومي بازار ميباشد.
معيار اندازهگيري دقت پيشبيني، اشتباه (خطا) پيشبيني در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد
پيشبينيها به صورت خوشبينانه هستند يعني سود پيشبيني شده بيشتر از سود واقعي ميباشد. البته سود پيشبيني شده توسط مديران به طور معنيداري از پيشبيني سود با استفاده از مدل سري زمان دقيقتر است. بنابرين پيشبيني سود در اولين عرضه سهام داراي محتواي اطلاعاتي است.
10 ـ 2 روشهاي پيشبيني سود
مروري بر پژوهشهاي انجام شده در حسابداري نشان ميدهد كه محققان حسابداري به موازات توسعه دانش آمار و معرفي تكنيكهاي جديد پيشبيني توسط دانشمندان آمار و رياضي به جامعه علمي، اين تكنيكها را در ادبيات پيشبيني حسابداري وارد نمودهاند. در اين بيان تكنيكهاي برونيابي كه مبتني بر استقراء ميباشند، حجم زيادي از تحقيقات مربوط به پيشبيني سود در حسابداري را به خود اختصاص داده است.
دو روش باكس ـ جنكينز54 از روشهاي مدل برونيابي و گام زدن تصادفي، پس از تحقيقات چندين ساله پژوهشگران حسابداري روشهاي مناسبي براي پيشبيني سود تشخيص داده شدهاند. اين دو روش بارها در تحقيقاتي كه در امريكا و انگليس صورت گرفت با دخالت دادن عوامل گوناگوني چون نوع صنعت، طول دوره، سود قبل از تقسيم بين سهامداران عادي و بعد از آن و … مقايسه شدهاند و هر بار نتايج متفاوتي را به دست دادهاند. علي رغم اين كه در اغلب موارد روش گام زدن تصادفي نتايج بهتري داشته است. محققان غربي و انديشمندان حسابداري بر انجام تحقيقات بيشتري اهتمام ورزيدهاند.
روشهاي باكس ـ جنكينز و گام زدن تصادفي ناشي از دو طرز تفكر در توجيه رفتار يك مجموعه از اعداد ميباشند.
اولي بر سريهاي زماني استوار است و مشاهدات را مرتبط با يكديگر ميداند در حالي كه روش دوم بر اساس فرآيندهاي تصادفي و استقلال مشاهدات بنيان شده است. يافتن اين موضوع كه رفتار ارقام گذشته سود را با كداميك از فرآيندهاي فوق ميتوان توجيه نمود گام مؤثري جهت يافتن مدل بهتري براي پيشبيني سود ميباشد (اسماعيلي، 1385،ص 31)1.
1 ـ 10 ـ 2 مدل باكس ـ جنكينز
مدلهاي باكس ـ جنكينز رويكردي است كه امروزه به طور وسيع در محيطهاي اقتصادي و مديريتي از آن براي پيشبيني استفاده ميگردد. اين روش در دهه 1960 توسط پرفسور جرج باكس و پرفسور گيولي جنكينز به منظور تجزيه و تحليل سريهاي زماني توسعه يافت. اين دو معتقدن بودند كه پيشبيني در يك سري زماني نه تنها به گذشته دادههاي آن سري بازميگردد، بلكه ممكن است به گذشته سريهاي زماني مرتبط نيز مربوط شود.
اين روش عموماً در موارد زير به كار ميرود:
برنامهريزي توليد
برنامهريزي اقتصادي و تجاري
نظارت بر توليد و موجوديها
كنترل و بهينهسازي فرآيندهاي صنعتي
فرض بنيادي اين روش بر اين است كه مشاهدات مربوط به سريهاي زماني مستقل نبوده و به صورت متوالي به هم وابسته ميباشند و اين وابستگي بين دادههاي متوالي، در زمانهايي با فواصل مساوي اندازهگيري ميشود.
شيوه عمل در اين روش به اين صورت است كه مقادير

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید