ت مطرح نمودند ( پینسکی، نارین، 1976)، سالها بعد توسط افراد زیادی مورد توجه قرار گرفت و شاخصهای مختلفی برای ارزیابی پژوهش بر این اساس ایجاد شدند. از جمله شاخصهای نفوذ مجلات، شاخص ضریب نفوذ مجله و همچنین ضریب نفوذ مقالات مجله به شمار می‌روند. از جمله شاخصهایی که تحت تأثیر روش شناسی نفوذ به وجود آمد میتوان ایجین فاکتور را نام برد.
۲-1-2. مفهوم کیفیت
واژهی کیفیت غالباً برای اشخاص مختلف، معانی متفاوتی دارد. کیفیت را میتوان از دیدگاههای گوناگون مورد بررسی قرار داد. در یک نگرش آرمانی، محصول یا خدمتی واجد کیفیت است که عیب و نقصی نداشته باشد یا حداقل عیب و نقص را داشته باشد؛ این امر نیز کاملاً حسی است و تشخیص آن با فردی است که با محصول مواجه میگردد. مشتریان و مصرف کنندگان محصول یا خدمتی را می پسندند و آنرا واجد کیفیت میدانند که هر چه بیشتر با خواستههای آنها مطابقت داشته و نیازهای آنان را برآورده سازد و یا در حالتی ایده‌آلتر از آن‌ها فراتر رفته و پیشی گیرد.
واژه کیفیت دارای چند معنای متفاوت است:
کیفیت در اقتصاد به معنای مجموعه ویژگیهایی است که یک کالا و تولیدات کنندۀ آن باید داشته باشد تا آن کالا مورد تقاضا قرار گیرد و فروش رود (قرهباغیان،1372: 58).
در زمینه اجتماعی و فردی، کیفیت مساوی با شایستگی، صلاحیت، لیاقت شایستگی و لیاقت یک شرکت فرآوردههایش برای ورود و دوام و پیشرفت در بازار( ویکیپدیا، 2013).

 کیفیت از دیدگاه سازمان استاندارد جهانی ایزو21 ، در سال 1994 میلادی در استاندارد ایزو 8402  به صورت ذیل تعریف گردیده است :
” تمام ویژگی های یک مقوله که در توانایی آن برای برآورده کردن نیازهای تصریحی یا تلویحی، مؤثر است”
و پس از آن در استاندارد بین المللی ایزو 9000:2000 کیفیت به صورت ذیل بیان شده است:
˝میزانی که مجموعه ای از ویژگیهای ماهیتی، الزامات و یا خواسته ها را برآورده می سازد˝
 کیفیت در دهههای گذشته صرفاً به معنی تطابق با ویژگیها و استانداردهای مشخص، اطلاق میگردید. لذا با توسعه و تکامل مفاهیم، متناسب با انتظارات، ظهور سیستم های مدیریت کیفیت و نگرش مدیریت کیفیت جامع، تعاریف نوینی مطرح گردیدند. یکی از تعاریف اولیه به معنی ” مناسب مصرف” به ” توانایی برآورده کردن نیازهای تصریحی و تلویحی” و اکنون به ” توانایی مجموعه ای از ویژگیها برای برآورده کردن الزامات یا خواسته ها ” در استاندارد ایزو 9000 سال 2000 توسعه یافته است.
کارشناسان و صاحبنظران معتقدند، مفهوم کیفیت که مفهوم مادر محسوب میگردد، نیاز به توسعه بیشتری خواهد داشت.
طبق نظر پروفسور جوران، کیفیت دارای دو مفهوم مکمل است:
کیفیت یعنی وجود ویژگیهایی در محصول (ویژگیهای کیفی) که نیازهای مشتری را پاسخ دهد و موجب رضایت مشتری گردد. هدف، از کیفیت بالاتر، ایجاد رضایت بیشتر در مشتری و انتظار درآمد بیشتر است. ایجاد ویژگیهای بیشتر و بهتر کیفیت، مستلزم سرمایهگذاری و افزایش هزینه است. لذا از این زاویه، کیفیت بالاتر هزینه بردار است.
دوم کیفیت یعنی عدم عیب و خطا. عیب و خطا موجب ضایعات، تعمیرات، دوباره کاری، محصول مرجوع، نارضایتی مشتری، شکایت، جریمه و از دست دادن مشتری میگردد و همهی اینها هزینه آور هستند. بدین ترتیب، کیفیت بالاتر حاوی عیب و خطای کمتر و لذا هزینهی کمتر است(حاتمی،1380: 45).
انجمن کتابداری آمریکا به این سؤال که کیفیت چیست این چنین پاسخ میدهد: تشخیص آن آسان ولی تعریف آن مشکل است. چه کسی میتواند مخالف این حرف باشد؟ کیفیت به عنوان یک عامل مطلوب مورد نظر جهانیان است حتی اگر تعریف آن امکانپذیر نباشد. وقتی از کیفیت محصول، صحبت میشود بدین معنی است که محصول نقش خود را به خوبی ایفا نموده است. وقتی از کیفیت خدمات حرف میزنیم بدین معنی است که نه تنها پاسخگوی نیازهای ما، بلکه فراتر از انتظار ما نیز بوده است و جذابیت آن چنان چشمگیر بوده که در یک محیط خوشایند کارکنان به خوبی نقش خود را انجام دادهاند. ما در همه جا مشتاقانه به دنبال یافتن کیفیت هستیم، حتی اگر تعریف روشنی از آن نداشته باشیم. به همین نسبت میتوانیم فقدان آن را به راحتی احساس کنیم، وقتی محصولی میشکند یا درست عمل نمیکند و یا کسانی که خدمتی را ارائه میکنند بی تفاوت یا خشن هستند، در اینجا یک نکته اساسی نهفته است. زمانی که به عنوان استفاده کننده، خریدار یا فروشنده، نیازهای خود را که میشناسیم ولی آنچه را که نمیخواهیم بدست میآوریم از آنچه خواسته بودیم دلسرد میشویم، و اینجاست که از کمبود کیفیت شکایت میکنیم. زمانی که کارها به خوبی انجام نمیپذیرد، باید قبول کنیم که مطابق قوانین استانداردها عمل نشده است(بروفی و کولی نگ،1382) کیفیت به معنای استانداردهای از پیش تعیین شده است.
2-1-3. مفهوم کیفیت در مدیریت کیفیت
هشت اصل مدیریت کیفیت در استاندارد ایزو 9000-2000 با عنوان واژگان سیستمهای مدیریت کیفیت و استاندارد ایزو 9004-2000 با عنوان خطوط راهنما برای بهبود علمکرد سیستمهای مدیریت کیفیت تعریف شدهاند. این اصل را میتوان از طریق مدیریت به عنوان چهارچوبی برای علمکرد بهتر مورد استفاده قرار میگیرد.
هشت اصل مدیریت کیفیت بر طبق استاندارد ایزو 9000 اینگونه تعیین شد.
اصل اول- تمرکز بر مشتری
هرسازمانی به مشتریان خود وابسته است و باید نیازمندهای حال و آینده آنان را درک نماید، تمرکز بر مشتری ودرک نیازهای آینده او باعث پاسخگویی منعطف و سریع سازمان به فرصت بازا
ر و در نتیجه سود سازمان خواهد شد.
اصل دوم- رهبری
مدیر سازمان که از منش رهبری برخودار است باید مقاصد و جهتگیری یکنواختی را در سازمان ایجاد نماید و محیط داخلی سازمان را به گونهای ایجاد و نگهداری نمایند که کارکنان بتوانند در دستیابی به اهداف سازمانی کاملا مشارکت نمایند.

اصل 3 : جلب مشارکت کارکنان
کارکنان جوهره سازمان بوده و مشارکن آنها باعث خواهد گردید تا تواناییهایشان مزیت سازمان محسوب گردد. ایجاد انگیزه، تعهد و مشارکت کارکنان نسبت به سازمان، نوآوری و خلاقیت در پیشبرد اهداف سازمان را به ارمغان خواهد آورد.
اصل 4: رویکرد فرایندی
نتایج مورد نظر در سازمان هنگامی که فعالیتها و منابع مرتبط به صورت فرآیندی مدیریت میشوند، رویکرد فرایندی باعث هزینه کمتر و چرخه زمانی کوتاهتر در استفاده از منابع بوده و نتایج بهبود یافته، سازگاز و قابل پیش بینی را برای سازمان به ارمغان خواهد آورد.
اصل 5 : رهیافت سیستمی به مدیریت
شناسایی، درک و مدیریت فرایندهای مرتبط به هم بعنوان یک سیستم، کارآیی و اثر بخشی سازمان را دردستیابی به اهداف خود بهبود میبخشد.مدیریت سیستمی با یکپارچه و مرتب نمودن فرایندها بعنوان بهترین روش دستیابی به نتایج مورد نظر، سازمان را از قابلیت تمرکز تلاش بر روی فرایندهای کلیدی برخوردار میسازد و در ذینفعان سازمان اعتماد سازی به سازگاری، کارآمدی و اثر بخشی سازمان را ایجاد نموده و توسعه میبخشد.
اصل ششم : بهبود مستمر
بهبود مستمر علمکرد سراسری سازمان باید یک هدف پایدار برای آن سازمان باشد. در این حالت قابلیت سازمانی بهبود یافته، مزیت عملکردی هر سازمان خواهد گردید و همترازی فعالیتهای بهبود در تمامی سطوح سازمان به منظور تصمیمگیری راهبردی ایجاد خواهد گردید.

اصل هفتم: تصمیم گیری بر مبنای واقعیتها
در هر سازمان تصمیمات مؤثر بر مبنای تجزیه و تحلیل دادهها و تولید اطلاعات میسر است. تصمیمات آگاهانه، افزایش توانایی برای اثبات اثربخشی تصمیمات گذشته برمبنای مراجع و سوابق واقعی و همچنین افزایش توانایی برای بازنگری، به چالش کشیدن و تغییر عقاید و تصمیمات از جمله مزایای بکارگیری اصل تصمیم گیری برمبنای واقعیتها است.
اصل هشتم: ارتباط سودمند و دو طرفه با تامین کنندگان
سازمان و تامین کنندگان آن به یکدیگر وابسته هستند و رابطه سودمند و دو طرفه، توانایی هر دو را برای ایجاد ارزش افزایش میدهد. افزایش توانایی ایجاد ارزش برای هر دو طرف و در نتیجه انعطاف و سرعت در پاسخگویی به تغییرات بازار یا نیازها و انتظارات مشتریان ایجاد میگردد و باعث بهینه نمودن هزینهها و منابع خواهد گردید ( صادقفر، 1392).
2-1-4. کیفیت در علمسنجی
ضریب تأثیر مجله یوجین گارفیلد کارکردی چندگانه دارد، این سنجه در اصل برای پایش پوشش مجلات در نمایه استنادی علم طراحی شده و به کار رفته است. امروزه از ضریب تأثیر برای انعکاس مستقیم اعتبار یا کیفیت یک مجله استفاده میشود(موئد،1387: 205). ضریب تأثیر در سال 1960 به وسیله یوجین گارفلید، بنیانگذار و رئیس مؤسسه اطلاعات علمی (ISI)که اکنون بخشی از مؤسسه تامسون است، به عنوان ابزاری برای ارزشیابی مجلات علمی معرفی شد. هدف اصلی کمک به انتخاب مجلات برای نمایه استنادهای علوم بود. از سال 1975، ضریب تأثیر مجلات به صورت سالانه در مجله گزارش استناد منتشر میشود، همچنین به عنوان یکی از محصولات مؤسسه اطلاعات علمی در دو ویرایش قابلی دسترسی است: ویرایش مربوط به علوم و ویرایش مربوط به علوم انسانی. مؤسسه اطلاعات علمی بعدها با استفاده از دادههای تولید شده توسط رایانه از روندهای مجلات و فراوانی ارجاع، با استفاده از اطلاعات داخلی، اقدام به تدوین نمایه ارجاع علوم کرد، و به عنوان بخشی از این نمایه مجله گزارشهای استناد ونمایه ارجاععلوم انسانی را منتشر نمود(گارفیلد، 1999).ضریب تأثیر یکی از مهمترین و در عین حال پرکاربردترین شاخص ارزیابی مجلات از نظر مؤسسه اطلاعات علمی است و بر این اساس مجلات علمی شکل اولیه ارتباط رسمی در حوزۀ علم هستند. ضریب تأثیرISI، شاخص کتاب‌سنجی برای ارزیابی و سنجش کیفیت تولیدات علمی افراد، تیمهای پژوهشی یا مؤسسات مورد استفاده قرار میگیرد.
2-1-4-1. نحوه محاسبه ضریب تأثیر
ضریب تأثیر مجله که توسط مؤسسه اطلاعات علمی تعریف شده نسبتی از دو عنصر است. مخرج کسر، تعداد کل مقالات قابل استناد منتشر شده در مجلهای خاص در عرض چهارچوب زمانی مشخص و صورت کسر، تعداد کل استنادهای داده شده در سال جاری به هر یک از مقالههای منتشر شده در این مجله در عرض قالب زمانی مشخص است. مؤسسه اطلاعات علمی این قالب زمانی را دو سال تعریف کردهاست.
ضریب تأثیر مجله A در سال Y از رابطه زیر حاصل میشود:
مجموع تعداد استنادات (ارجاعات) به مقالات منتشرشده در مجله A در سالهای Y-1 , Y-2 = IF
تعداد مقالات منتشر شده در مجله A در سالهای Y-1 , Y-2
طبق تعریف مؤسسه اطلاعات علمی فقط مقالات پژوهشی، یادداشتهای فنی و مقالات مروری، اجزای قابل استناد به شمار میآیند. سرمقالهها، نامهها، اخبارها و پیشرفتها در محاسبه مخرج، اجزای غیر قابل استناد هستند اما تمام اجزا احتمال دارد که در طول محاسبه در صورت کسر به حساب آیند. برای مثال مجله پزشکی نیوانگند، 336 مقاله قابل استناد در سال 2003 و 378 مقاله قابب استناد در سال 2002 منتشر کرد. استنادات سال 2004 به هریک از مقالات منتشر شده در سالهای 2003 و 2004 یه ترتیب 14147 و 14549 بودند، ب
ا پیروی از رابطه بالا، ضریب تأثیر این مجله از این قرار است: (دونگ، موندراي،1387).
IF=(14147+14549)/(366+378)=38/6

2-1-4-2. محدودیتهای کاربرد ضریب تأثیر
ضریب تأثیر ابزار کاملی برای سنجش کیفیت مقاله نیست ولی در حال حاضر موردی بهتر از آن وجود ندارد. این شاخص نمیتواند تأثیر واقعی مجلات را نشان دهد. برای مثال مجلات کم حجم‌تر، مقالات و گزارشهای کمتری را هم منتشر میکنند و در مقایسه با مجلات پر مقاله به ظاهر ضریب تأثیر کمتری را هم دریافت میکنند. از جمله سایر محدودیتهای ضریب تأثیر عبارتند از: ابهام در رابطه سنجش (الگوریتم به کار رفته)، تأثیرپذیری از استناد به مقالههای نامعتبر، انحراف تأثیر واقعی با دخالت استناد نامعتبر، تأثیرپذیری از بازه زمانی دو ساله، پوشش محدود (کمتر از یک چهارم مجلههای علمی داوری شده جهان)، وجود زبان برتر (انگلیسی) پایگاه آی. اس. آی. تأثیرپذیری از محتوای مجله، تأثیر ترجیح ناشران مجلهها برای مقالههایی از نوع معین، توزیع

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید