کشورهايي که از امکانات بهداشتي و درماني بهره مندند، مراجعه ميکنند. اين نوع جهانگردي نيز اعتبار و رواج فراواني دارد (منتظري،1383، 13).
2-4-3. توريسم مذهبي
بدون ترديد يکي از مهمترين عوامل و انگيزههاي مسافرت انسان باورهاي مذهبي و احساسات ديني بوده است. انسان از ابتداي تاريخ مکانهايي را مقدس ميداشته است و به منظور تأمين نيازها و خواستههاي روحي، رواني و مادي خود از ترس بلاياي طبيعي و غير طبيعي که زندگي او را تهديد مي کرده، به زيارت و ديدن آن مکانهاي مقدس ميرفته است (رضواني، 1382، 38).
مثلا کعبه، بتخانه اعراب قبل از اسلام بوده است و با پيدايش اسلام زيارتگاه ميليونها انسان مسلمان شده است. بودائيان، مسيحيان و يهوديان نيز براي زيارت مکانهاي مقدس خويش مسافرت ميکنند. جهانگردي با اين انگيزه نيز رونق فراوان دارد. عبادتگاهها نظير مساجد، آرامگاه پيشوايان مذهبي، کليساها و . .. هر ساله پذيراي ميليونها معتقد خود هستند.
2-4-4. توريسم فرهنگي
گردشگري تاريخي و فرهنگي به عنوان يكي از عناصر محافظت از ميراث فرهنگي و تاريخي جهاني امروزه بخش مهمي از تقاضاي جهاني گردشگري را تشكيل ميدهد. طبق آمار سازمان جهاني گردشگري، 37 درصد گردشگري بينالمللي با انگيزه فرهنگي انجام ميشود و پيشبيني ميشود كه اين بخش از بازار سالانه حدود 15درصد رشد دارد(ياوري، 1391، 14).
هر ساله تعداد بيشماري از مشتاقان براي ديدار، يادمانهاي تاريخي، جشنوارههاي هنري و مراکز فرهنگي به سراسر جهان و به کشورها و سرزمينهاي تاريخي سفر ميکنند. اين جهانگردان که معمولا منزلت فرهنگي و علمي ويژهاي دارند و تعداد کثيري از جهانگردان را تشکيل ميدهند گاه در گردهماييهاي فرهنگيـ تاريخي شرکت مينمايند و از گنجينهها، کتابخانهها و دانشگاهها بازديد ميکنند (رضواني، 1382،9).
2-4-5. توريسم تاريخي
اين گونه گردشگري كه گردشگري ميراث فرهنگي نيز ناميده ميشود به بازديد از موزهها، مكانها و ابنيههاي تاريخي ميپردازد و امروزه بخش عمدهاي از گردشگري را به خود اختصاص داده است. ايران به دليل دارا بودن هزاران بناي تاريخي در اين زمينه ميتواند بسيار موفق باشد (ياوري، 1391، 15).
2-4-6. توريسم ورزشي
هم زمان با پيشرفتهايي که در تمامي شئون زندگي انسان روي داده است، ورزش و امور مربوط به تربيت جسم که تأثير بسزايي در سلامت روح دارد ـ گسترش يافته است. پيدايش رشتههاي مختلف ورزشي، ذوق و شوق مردم به ويژه جوانان به ورزش و ديدن مسابقات ورزشي براي ايجاد مودت و دوستي ميان ملتها، گفتگوي تمدنها و مبارزه با فساد، استفاده ميشود. از اين رو، هر ساله ميليونها پير و جوان براي شرکت در مسابقات ورزشي با ديدن آنها راهي سرزمينها و کشورهاي جهاني ميشوند.
2-4-7.توريسم تجاري
به گواهي تاريخ، انسان از بدو پيدايش، همواره در پي معاش و تأمين نيازهاي زندگي، مسکن و محل اقامت دائمي خود را ترک مي کرد و براي مبادله کالا و دست ساختههاي خويش با ساير ملل تجارت مينمود (ولا، 1384، 35).

2-5.گردشگرى و تجارت بين المللى
مبادلات كالا، مانند مبادلات گردشگري بينالمللي بخشي از سياستهاي تجارت خارجي است. خدمات با گردشگري بينالمللي اثر يكسان و حتي بيش از صادرات و واردات، بر روي پرداختهاي بينالمللي دارند. براي مثال، هنگامي كه يك گردشگر غذايي را از يك رستوران خريداري ميكند، ارزش اين خريد با صادرات محصولات غذايي به اضافه ارزش افزوده خدمات ارائه شده و هزينههاي استهلاك، تجهيزات و ساختارهاي مربوط به آن، برابر است.
گردشگري بينالمللي در اكثر اوقات عامل جريان و حركت در تجارت بينالمللي است. در بسياري از كشورها ساختار گردشگري و برخي نيازهاي مصرفي آن ايجاب مي كند كه كالاها و خدماتي وارد شوند كه آنها قادر به فراهم كردن نيستند.
از طرف ديگر، كشورهايي وجود دارند كه در زمينه تخصص به صادرات گردشگري (به صورت مستقيم يا غير مستقيم)، تجهيزات گردشگري، كالاها و خدمات مربوط به آن شهرت پيدا كردهاند (ولا، 1391، 166).
2-6. حوزه هاي گردشگري
اساساٌ حوزههاي گردشگري مجموعهاي از نواحي و مناطق يک کشور براي سير وسفراست، به عبارت ديگر منظور از نواحي گردشگري شهرستان و يا منطقه مورد سفر به استانها اطلاق ميشود. در نتيجه به تناسب هر يک از حوزهها انواع سفر با عناوين زير مطرح خواهد شد.
مسافرتهاي داخلي: سفرهايي است که افراد ساکن در يک کشور به عنوان ديدارکننده در نواحي غير از ناحيه مسکوني خودويابه مناطق داخل کشور خود سفر ميکنند.
مسافرتهاي درون مرزي: سفرهايي است که افراد ساکن در يک ناحيه يا منطقه به منظور ديدار کننده، حوزه مورد نظر خود را در داخل کشور بازديد مينمايند.
مسافرتهاي برون مرزي: اگر افراد ساکن در کشور براي سفر به نقاط مختلف و بازديد از حوزههاي گردشگري به خارج از کشور سفر کنند، مسافر برون مرزي خواهند بود.
مسافرين ورودي: شامل گروهي از مسافران با اهداف گوناگون است که از طريق مرزها وارد کشور ميشوند.
مسافرين ملي: اين گونه سفرها مربوط به گردشگراني است که از داخل کشور عزم سفر داخلي يا درون کشوري يا برون مرزي مينمايند.
مسافرتهاي بينالمللي: مشتمل بر مسافرتهاي برون مرزي يا خارج از کشور است، همچنين مسافريني که از برون مرزها ونيز از ساير کشورها وارد کشور ميزبان ميشوند، گردشگر بين المللي ناميده ميشوند.
اين اصطلاحات به عنوان کليد واژه هاي سير و سفراست، که تا حدودي بيانگر اهداف سفر ن
يز ميباشد (شالچيان، 1385، 11).
2-7. ارکان صنعت جهانگردي
ارکان صنعت جهانگردي را مي توان در چهارگروه اصلي زير طبقه بندي کرد:
منابع طبيعي: که شامل منابع طبيعي موجود در دنيا همچون آب وهوا، جنگلها، سواحل دريا، حيوانات خاص هر منطقه، گلها وگياهان، کوهستانها وامثال آن ميباشد که ميتواند نظر جهانگردان را جلب نمايد.
عوامل زيربنايي: عوامل زير بنايي شامل شاهراهها، فرودگاهها، خطوط راه آهن، جاده ها، پارکينگها، پارکها، امکانات روشنايي، تسهيلات دريايي وبندري، اتوبوس، ايستگاه راه آهن، هتل ها، متل ها، رستورانها، مراکز خريد، اماکنتفريحي، موزهها و مغازهها و همچنين سيستمهاي تصفيه آب، سوخترساني، ارتباطي و بهداشتي است که از عوامل مهم جذب جهانگرد به حساب ميآيد.
تجهيزات حمل ونقل: شامل کشتيها، هواپيماها، قطارها، اتوبوسها وخودروهاي سواري و تاکسيها و تسهيلات مشابه ميباشد.
منابع فرهنگي وروحيه مهماننوازي: منابع فرهنگي هر منطقه شامل هنرهاي مستظرفه، ادبيات وتاريخ، موسيقي، هنرهاي نمايشي ورقص ها، ورزش ها وساير فعاليت هاي فرهنگي ميشود.
به عنوان مثال وقايع ومسابقات ورزشي، جشنواره هاي ملي وسنتي، بازي ها ومسابقات در زمره اين ترکيبات فرهنگي ميباشد و پر واضح است که در اين جا نحوه خوش آمدگويي يک سازمان، علاقمندبودن، مودب بودن وصميمي بودن آنها و تمايل به ارائه خدمات قابل قبول و ساير رفتارهاي گرم و دوستانه از سوي آنان در جلب نظر جهانگردان بسيار موثر است (ابراجي، 1380، 35 ).
گردشگري شامل فعاليت هايي :
الف)چندشکلي: که در اشکال زيارتي، تفريحي، درماني، شغلي، سياسي، بازرگاني، علمي، فرهنگي، اجتماعي و ورزش، با استفاده از روشهاي گوناگون حمل ونقل وتاسيسات اقامتي، پديدار ميشود.
ب)چندمسالهاي: که با مسايل حقوقي، انساني، جغرافيايي، سياسي، امنيتي، فني، زيست محيطي، فرهنگي وآموزشي، مالي واقتصادي، بهداشتي واخلاقي ارتباط دارد.
ج)چندرشتهاي: که از رشتههاي حمل ونقل، معماري، راه وساختمان، اقتصاد، آمار، رياضيات، مديريت بازرگاني، مديريت سيستم اطلاعات، مديريت هتلداري، روانشناسي، ادبيات، تاريخ، جغرافيا وغيره تشکيل شده است وجنبههاي تخصصي اين صنعت را دنبال ميکند.
د)چندبخشي: از آنجا که جهانگردي صنعت فرابخشي است، لذا براي رسيدن به اهداف توسعه ناگزير از ارتباط و همکاري با بخشهاي دولتي، نيمه دولتي وخصوصي بوده و بايد از حمايت ومساعدت ارگانها، نهادها و ساير دستگاههاي کشور برخوردار شود.
ه)چندفرهنگي: جهانگردي پديدهاي است که با اقوام وملل گوناگون ارتباط برقرار ميکند، لذا ناگزير از تاثير و تاثر فرهنگها بوده وبه همراه خود فرهنگها را به ارمغان ميآورد. همچنين در دنياي معاصر هدف عمده سيروسفر برقراري ارتباط بين ملتها وگروهها وکسب تجارت وانتقال فرهنگهاي گوناگون بوده است. اگرچه ضرورت ارتباطات، تسهيلات چشمگيري رابراي انسانها فراهم نموده و گاهي هم به کمک رسانهها اطلاعات به هنگام، ديدنيها وشنيدنيها را در اختيار قرار ميدهد، اما اغلب علوم وفنون ارتباطات، مانند ساير دانش بشري مورد سوء استفاده صاحبان زور و تجاوزگران قدرت مدار قرار ميگيرد. آنان با انواع ترفندها به تحريف و واژگون جلوهدادن واقعيتها ميپردازند، تا طبق مقاصد شوم خود ازآنها بهرهمند گردند، اين مسئله روز به روز بر جو بياعتمادي مردم افزوده شده وهمواره خواستار کشف و درک حقايق و رويت واقعيتها بدون وجود واسطه ميگردند، که اين مسئله مهمترين عامل رشد روز افزون سيرو سفر است (شالچيان، 1385، 111 ).
2-8. اهميت گردشگري
رشد روز افزون و شتابنده گردشگري موجب شده که بسياري از صاحب نظران، قرن بيستم را قرن گردشگري بنامند. به نظر متوليان امور گردشگري، در پايان قرن بيستم و آغاز قرن بيست و يکم انقلابي در گردشگري رخ ميدهد. انقلابي که امواج آن در تمام نقاط جهان اثرگذار خواهد بود (سازمان جهاني گردشگري، 1996، 9) .
اهميت گردشگري به عنوان پديدهاي نوين، از ابعاد مختلف اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي و زيست محيطي قابل بحث و بررسي است. با توجه به اوضاع کنوني صنعت گردشگري، امروزه ادعاي آنتونيوساويگناک، دبير کل سازمان جهاني گردشگري در سال 1989، مبني بر اينکه گردشگري در پايان قرن بيستم به صنعت شماره يک جهان تبديل خواهد شد تا حد زيادي به اثبات رسيده است (گي، 1994، 16).
گردشگري در عصر حاضر، به عنوان صنعت بدون دود، توانمنديها و طرفداران بسيار زيادي دارد. رشد قابل توجه و چشمگير گردشگري در پنجاه سال گذشته نشان دهنده اهميت فراوان اقتصادي و اجتماعي اين پديده است.
از جنبه ديني نيز بايد گفت که در اسلام، مانند اديان ديگر بر اهميت سيروسياحت تاکيد ويژه اي شده است. شايد قرآن مجيد نخستين کتابي باشد که اهميت سيرو سياحت و گردشگري را به وضوح و تفصيل به مردم نشان داده و از آنها خواسته است تا در زمين بگردند و در آثار به جا مانده از گذشتگان بينديشند و از سرگذشتشان پند بگيرند. در مجموع 13 آيه شريفه قرآن درباره سيروسياحت و زمين گردي و جهانگردي است. در پي همين تاکيدها و سفارشهاي قرآن مجيد، از پيغمبر(ص) و ائمه معصومين(ع) نيز احاديث بسياري راجع به سير و سفر روايت شده است. حتي در کتب ادعيه و احاديث و کتابهاي اخلاقي، ابوابي به اين موضوع اختصاص يافته که در آنها رواياتي در آداب سيروسفر، از لحظه بيرون آمدن از خانه تا بازگشت
به وطن آمده است.
2-9. تاريخچه صنعت گردشگرى
2-9-1. تاريخچه صنعت گردشگر
ى در جهان
واژه يا مفهوم مسافرت و گردشگري به قدمت تمدن است، اما براي درك محيط نوين گردشگري و درك مسئله يا چالش هاي آن، در حاليكه جمعيت كره زمين به هزاره جديد پا ي گذاشته است، مروري گذرا بر روند تاريخي اين صنعت از اهميت خاصي بر خوردار است.
انگيزه مسافرت مردم متعلق به تمدن هاي ماقبل تاريخ به جهت دستيابي به غذا، دوري جستن از خطر، رسيدن به مناطقي با آب و هواي مساعدتري بوده است.
با افزايش مهارت و كسب فنون، نياز انسان به زندگي بدوي و خانه بدوشي كاهش يافت ودر دوره هاي بعد انسان با انگيزه تجارت و معامله كالا مسافرت كرده به جهت لزوم مسافرت در امپراتورهاي عهد باستان در قاره هاي آفريقا، آسيا و خاورميانه، ساختار زير بنايي ايجاب مي كرد كه جادهسازي شود، راههاي آبي بوجود آيد و براي سادهتر شدن مسافرت وسيله نقليه تهيه گردد(اعرابي، 1377،35).
گردشگري بر بنيان عامل اساسي سفر و جابجايي قرار دارد. در نتيجه دگرگونيهاي آن تابع تغييرات مختلفي از قبيل دگرگونيهاي ناشي از انگيزه سفر و وسيله حمل و نقل ميباشد. سفر در سرشت انسان است، آدمي چنان آفريده شده و چنان هستي گرفته است كه بايد به سفر برود. انسان از ديرباز براي رهايي از تنهايي و سختي و نيز وابستگيهاي محلي و عادات و آداب و رسوم يكنواخت و مكرر زندگي خود دست به سفر ميزده است، در ميان انگيزههاي مختلف سفر، نياز رواني بيش از همه در امر مسافرت و جابجايي موثر بوده است. قديميترين اشكال گردشگري كه در اروپا بسيار رايج بوده، در آن زمان جوانان و اشرافزادگان فرانسه براي تكميل تحصيلات و كسب تجربههاي لازم و به منظور آشنايي با شيوههاي مختلف حكومت و زندگي مردم به نقاط مختلف اقدام به مسافرت مينمودند گردشگري و سفر از جمله عادات قديم طبقه حاكم و ثروتمند بود. به دنبال دگرگونيها وتحولاتي كه در ساختار اجتماعي و اقتصادي اروپا در طي قرون 18 و19 منبعث از انقلاب صنعتي و كشاورزي روي داد، به تدريج يك نوع مسافرت تفريحي براي استفاده از سواحل دريا و سرگرمي و استراحت، جاي مسافرتهاي سنتي وآموزشي اشراف را گرفت و افرادي را كه به اين منظور به ويژه در فرانسه سفر ميكردند آنها را گردشگر ميخواندند. دگرگونيهايي كه در اين قرون در ساختار اجتماعي و اقتصادي اروپا رخ داد، كم كم به رشد تكامل اين صنعت ميافزود.
از قرن 19 به بعد تحولات و دگرگونيهاي وسيعي صورت گرفت. راه آهن ساخته شد و استفاده از آن براي انتقال مسافر شروع گرديد و سفر را از انحصار تقريبي طبقه ثروتمند خارج نمود و از سوي ديگر نارسايي وسايل حمل ونقل و راهها كاسته شد و جابجا شدن سريع و راحت و مطمئن فراهم گرديد. در مجموع ميتوان ذكر نمود كه توسعه اين صنعت مرهون پيشرفتهاي حاصل در وسايل حمل و نقل بوده است. از طرفي با توسعه شهرنشيني نياز به مسافرت و گذران اوقات فراغت افزايش يافت، زيرا اين رويداد به دنبال خود مشكلات عديدهاي را براي شهر نشينان به وجود آورد. عوامل ديگري همچون قوانين مطلوب كار، افزايش درآمد كارگران وكارمندان، سطح بينش و آگاهي آنان كه مي تواند به توسعه گردشگري كمك نمايد نه تنها در كشورهاي صنعتي موثر واقع شده است بلكه در كشورهاي در حال رشد و جهان سوم هم خواهد توانست به فعاليتهاي گردشگري رونق بخشد(رضواني، 1382، 26).
گردشگري در معناي جديد آن كه به تدريج از نيمه دوم قرن نوزدهم مطرح گرديده، تجارت پرسود و منفعتي محسوب ميشود كه از جابهجايي و مسافرت انسانها در داخل و خارج از مرزهاي


دیدگاهتان را بنویسید