موجب افزایش رویش دانه گرده و رشد لوله گرده شده است. در شرایط کمبود بور عدم تولید گل، عقیم شدن و کاهش جوانه زنی دانه گرده در جو و ذرت گزارش شده است ]۸۲،۲۴[.

۶) آنزیم های گیاهی و تنظیم کننده های رشد

در مورد نقش بور در فعالیت آنزیم ها گزارشات متفاوتی وجود دارد. شواهدی گویای این که بور جزء ساختمان آنزیم باشد، در دست نیست، تنها شواهد اندک وجود دارد که بور می تواند در فعالیت برخی از آنزیمهای درون سلول موثر باشد ]۸۰[. گزارش شده است که کمبود بور از فعالیت آنزیم دهیدروژناز اکسیداز و فسفاتاز جلوگیری می کند. با کمبود بور ترکیبات فنولی انباشته می شوند. این روند ممکن است باعث افزایش فعالیت آنزیم پلی فنول اکسیداز شود و به افزایش غلظت ترکیباتی مانند کافئیک کینون در دیواره سلولی منجر شود ]۸۰،۷۸ [.
واکنش متقابل بور با آکسین شناخته شده است. در حالت کمبود بور ممکن است غلظت ایندول استیک اسید۱۷ بیشتر از حد طبیعی شود. غلظتهای بالای IAA نسبت به IAA اکسیداز سبب تجمع ترکیبات فنولی می شود. بیشتر این ترکیبات فنولی برای ریشهها و جوانه ها حتی در غلظت های کم نیز سمی است ]۸۰ [. در حضور بور، این عنصر سبب فعال شدن مسیر گلیکولیز شده و از ورود سوبستریت به مسیر پنتوز فسفات و ساخت ترکیبات فنولی را محدود می کند ]۵۱[.
کمبود بور در توت فرنگی سبب اختلال در تولید هورمون ها و در نهایت کاهش عملکرد می شود. تقسیمات سلولی در صورت عدم حضور بور کاهش می یابد که به دلیل نقش این عنصر در فعالیت و تولید هورمون آکسین می باشد. هم چنین گزارش شده است که کمبود بور موجب کاهش بیوسنتز هورمون سایتوکنین شده و از این طریق موجب کاهش تقسیمات سلولی می شود ]۵۱ [.

نتایج تحقیقات انجام شده نشان می دهد که محلولپاشی اسید بوریک، مقدار بور لازم برای گلها را در طول دوره بحرانی توسعه تخمک ها و پرچم ها مهیا کرده، جوانه زنی و رشد دانه گرده را بهبود بخشیده و رشد اولیه ساقه و برگ را تسریع می کند. محلول پاشی اسید بوریک قبل از شکوفهدهی برای غلبه بر صدمات زمستانی جوانه ها مفید است ولی تاثیر اندکی بر مقدار بور برگ ها دارد و نیز جذب کلسیم را افزایش می دهد]۱۲[.
جوانه زنی دانه گرده خرما با افزایش مصرف اسید بوریک( ۰۵/۰ تا ۱۰۰ پی پی ام اسید بوریک) افزایش می یابد]۳۰[.
هارهش و عبدالناصر (۲۰۱۰) طی تحقیقی روی اثر محلول پاشی اسید بوریک بر میوهنشینی و عملکرد کمی و کیفی خرمای خلاص کشت بافتی گزارش کردند که محلول پاشی خوشههای نخل با اسید بوریک میوه نشینی و عملکرد میوه را افزایش داد و بر بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی میوه به جز وزن بذر و اسیدیته مؤثر بود.
خیاط و همکاران (۲۰۰۷) اثر محلول پاشی اسید بوریک و سولفات روی را بر کیفیت و عملکرد میوه ی خرمای شاهانی مورد بررسی قرار دادند و مشاهده کردند که محلول پاشی اسید بوریک سبب افزایش وزن گوشت میوه، نسبت گوشت به بذر، قطر و اندازه میوه و محلول پاشی سولفات روی باعث افزایش نسبت گوشت به بذر و اندازه میوه شد.
طبق گزارش سلیمان و العبید۱۸ (۲۰۱۱) محلول پاشی اسید بوریک و قند، وزن خوشه و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی میوه خرمای ارقام خلاص و نبات سیف را بهبود بخشید.
بور باعث کاهش پدیده سال آوری در خرما می شود طبق جمع آوری نمونه برگی و نمونه خاکی در مراحل کمیری، خلال و رطب نتایج نشان داد میزان بور در سال نیاور۱۹ کاهش پیدا کرد ]۷۳[.
یامدانگی و همکاران۲۰ (۱۹۷۹) نشان دادند که محلولپاشی بوته های انگور با اسید بوریک ۲ در هزار یک هفته قبل از تشکیل میوه ها و نیز در موقع تشکیل میوه ها موجب شد که مواد جامد محلول و قند میوه ها افزایش و میزان اسیدیته نسبت به شاهد کاهش یابد و رسیدگی میوه ها یک هفته زودتر انجام شود.

۲-۱-۱-۳- روی

برخی از عناصر مثل روی نیز در تشکیل میوه نقش مهمی دارند. در این مورد نقش اصلی روی در جوانه زنی دانه گرده می باشد که رشد لوله گرده را سرعت بخشیده و امکان لقاح را افزایش می دهد. روی یکی از عناصر ضروری مورد نیاز گیاه می باشد که کمبود آن باعث نابسامانی های فراوانی در باغات میوه می شود که در بعضی موارد منجر به مرگ درختان می شود. روی برای سنتز تریپتوفان که ماده پیش ساز برای تشکیل هورمون رشد IAA مورد نیاز می باشد و کمبود آن کاهش فاصله میان گرهها و سطح برگ را به همراه دارد] ۲۰[.

۲-۱-۱-۳-۱–نقش فیزیولوژیکی روی در گیاه

بر خلاف برخی از عناصر کم مصرف و پر مصرف نقش روی در سیستم های گیاهی بهتر شناخته شده است. این عنصر ارتباط نزدیکی با میزان آکسین موجود در گیاه دارد. روی در ترکیب تعدادی از آنزیم های موثر در متابولیسم گیاهی مشاهده شده است. روی در متابولیسم کربوهیدرات ها و پروتئین ها نقش دارد. علاوه بر این روی به طور غیر مستقیم کنترل کننده روابط آب در گیاه است. فقدان آکسین ناشی از کمبود روی موجب کاهش رشد دیواره سلولی به دلیل بالا بودن فشار اسمزی و محدود بودن جذب آب توسط گیاه می شود. هم چنین موجب کاهش رشد و نمو گیاه می گردد ] ۱۵،۴[.

۱) آنزیم های گیاهی

عنصر روی یا به عنوان بخش فلزی آنزیم ها و یا به عنوان فعال کنندهی شماری از آنزیم ها از نظر نوع کار، ساختمان و یا تنظیم نقش آن ها، عمل می کند ]۲۲[. بنابراین در شرایط کمبود روی، تغییرات در سوختو ساز کاملا پیچیده است. با این وجود برخی تغییرات آشکار نیستند و می توان آن را بر پایهی نقش های روی در برخی واکنش های آنزیمی و یا در مرحلهای از یک مسیر معین سوختوسازی توجیه کرد ]۱۵[. روی در ساختمان آنزیم های کربونیک انهیدراز۲۱، الکل دیهیدروژناز۲، سوپر اکسیداز دسیموتاز۳، پروکسیداز۴ و آر. ان. ای پلیمراز۵ وجود دارد. هم چنین روی برای فعالیت آنزیم هایی مانند دهیدروژناز، آلدولاز، ایزومراز، ترانس فسفوریلاز و دی. ان. ای و آر. ان.ای پلیمراز مورد نیاز است. آنزیم الکل دی هیدروژناز احیای استالدهید را به اتانول کاتالیز می کند. در گیاهان عالی در شرایط هوازی، تشکیل اتانول به طور عمده در مناطق مریستمی مانند ریشه ها انجام می گیرد. تحت شرایط کمبود روی فعالیت متابولیکی ریشه مختل می شود ] ۳۷،۱۵[. آنزیم پرواکسیداز نقش های فیزولوژیکی مختلف در سلول های گیاهی دارد و در بسیاری از واکنش ها شامل لیگینینی شدن، طویل شدن سلول ها و اکسیداسیون فنل ها که مربوط به رشد گیاه هستند نقش دارد ]۶۴[.

۲) متابولیسم کربوهیدرات ها

روی در متابولیسم کربوهیدرات ها با تأثیر در فتوسنتز و تغییر شکل قند اثر دارد و به طور کلی بر تنفس اثر زیادی ندارد. کمبود روی بسته به گونه گیاهی و شدت کمبود باعث کاهش ۷۰-۵۰ درصد فتوسنتز می شود. کاهش بازده فتوسنتز دست کم در کاهش فعالیت آنزیم کربونیک انهیدراز محسوس است. عنصر روی در ساختن این آنزیم نقش دارد و کاهش فعالیت این آنزیم از زمانی که گیاه تنش کمبود روی را تحمل می کند، اتفاق می افتد. نقش این آنزیم برای فعال سازی فتوسنتز در گیاهان چهار کربنه به اثبات رسیده است. آنزیم کربونیک انهیدراز در سیتوپلاسم و کلروپلاست ها تجمع می یابد و طبق معادله (۲-۲) واکنش تبدیل دی اکسیدکربن به بی کربنات و بالعکس را کاتالیز می کند که به فراهم شدن دی اکسید کربن برای فتوسنتز کمک می کند ]۳۷،۱۵[.

CO2 + H2O HCO3- + H+

گروه دیگر از آنزیم های کلیدی در سوخت و ساز قند، آنزیم های آلدولاز هستند. این آنزیم ها در کلروپلاست جابهجایی ترکیبات سه کربنی ساخته شده در فتوسنتز را به درون سیتوپلاسم و جابهجایی قندهای شش کربنی به مسیر گلیکولیز را تنظیم می کنند. در اثر کمبود روی، فعالیت آنزیم آلدولاز به شدت و به طور تخصصی کاهش می یابد ]۱۵[.
روی نقش مهمی در تنظیم باز بودن روزنه ها دارد، به این دلیل که این عنصر در نگهداری پتاسیم در سلول های محافظ روزنه نقش دارد. هم چنین عنصر روی در بیوسنتز کلروفیل و کاراتنوئیدهای مورد نیاز برای فتوسنتز نقش مهمی دارد ]۳۸،۱۵[.

۳) استحکام غشا

روی دارای نقش فیزیولوژیکی مهمی در ساختمان و عمل غشای سلولی دارد. نقش روی در حفظ استحکام غشای سلول مربوط به نقش ساختمانی این عنصر در نگهداری غشا و انتقال یون می باشد. نقش روی هم چنین در نگهداری غشا از طریق واکنش با فسفولیپیدها و گروه سولفوریدیل پروتئین های غشا شناخته شده است ]۳۷،۱۵[.
عنصر روی افزون بر دارا بودن نقش ساختمانی غشا، در کنترل تولید رادیکال های آزاد مانند O2- که موجب آسیب به لیپیدهای غشا و گروه سولفوریل می شوند نیز نقش دارد. روی از طریق کنترل این رادیکال ها مانع از کاتالیز غشا می شود. به طور کلی نقش روی در حفظ استحکام غشا، حفاظت لیپیدهای غشا و پروتئین ها از اکسیداسیون با رادیکال های آزاد اکسیژن و سوپراکسید و مشتقات واکنش های ردکسی سوپر اکسید دیسموتاز می باشد ] ۶۸،۱۵[.

۴) متابولیسم آکسین

روی برای سنتز تنظیم کننده رشد آکسین مورد نیاز است. علائم واضح و قابل رویت کمبود روی جلوگیری از رشد و کوچک ماندن برگ ها و نوک شاخه ها است که ناشی از اختلال در متابولیسم آکسین ها به ویژه ایندول اسنیک اسید می باشد. تریپتوفان نقش ساختمانی به عنوان پیش نیاز سنتز ایندول استیک اسید دارد ] ۱۵[. افزایش میزان ایندول استیک اسید در دانه های برنج بعد از کوددهی روی در خاک های آهکی نیاز روی را برای سنتز تریپتوفان نشان می دهد. مقدار تریپتوفان در گیاهان با کمبود روی پایین می باشد و مقدار آن وقتی که درختان میوه با روی کوددهی می شوند، افزایش می یابد ]۱۵[.

۵) متابولیسم پروتئین

روی برای فعالیت آنزیم آر. ان. ای و دی. ان. ای پلیمراز ضروری است و حالت واضح کمبود روی در گیاهان عالی کاهش سریع مقدار آر. ان. ای می باشد. عنصر روی یکی از اجزای ضروی آنزیم آر. ان. ای پلیمراز است و در هر مولکول این آنزیم دو اتم روی وجود دارد و اگر روی برداشته شود آنزیم غیر فعال می شود. اصلی ترین اثر روی در متابوبیسم پروتئین ها از طریق دخالت در سنتز مواد ژنتیکی است. در زمان کمبود روی میزان آر. ان. ای و ریبوزم سلول به میزان زیادی کاهش می یابد. بدون روی ریبوزم ها از هم پاشیده می شوند اما با مصرف روی ساختمان آن ها به حالت اول بر می گردد ]۳۷،۱۵،۴[. علاوه بر این روی یک عنصر ضروری در آنزیم های پروتئیناز و پپتیداز می باشد. در گیاهان دچار کمبود روی میزان ترکیبات محلول ازت مانند اسیدهای آمینه و آمیدها افزایش می یابد که این وضعیت نقش روی را در سنتز پروتئین ها نشان می دهد ]۳۷ [.
محلولپاشی برگی سولفات روی در درخت نخل خرما به

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید