۱-۱) مقدمه:
به اعتقاد بسیاری از صاحب‌نظران، قرن حاضر، قرن اطلاعات و قرن پیچیدگی علوم است و هدف از این نامگذاری را توسعه همه جانبه دانش و آگاهی بشری در تمام زمینه‌ها دانسته‌اند. فناوری اطلاعات و تحولات در نظام آموزشی وارد شده و نظام آموزشی نیز به دلیل پیچیده بودن انسانِ دارای ابعاد مختلف روحی و ذاتی، به طور حتم پیچیده‌ترخواهد بود و در این روند نظام آموزشی نیز باید بتواند خود را با وضع موجود تطبیق داده و نیازهای متنوع و گوناگون این سیر و تحول را برآورده کند. این در صورتی است که محیط فراگیری و یاددهی غیر قابل پیش‌بینی است و برای کسب نتیجه بهتر در روند فرآیند یادگیری، توجه و اهتمام به نظریه‌های یادگیری جدید، رشد فزاینده دانش و فناوری و دیدگاه‌های جدید در علوم شناختی، مسائل و معضلات جدیدی را نمودار کرده است. در این مسیر استفاده از فناوری‌های نوین در حوزه تولید محتوا و اشتراک‌گذاری علوم در حال رشد است و برنامه‌ریزان آموزشی و صاحب‌نظران عرصه تعلیم و تربیت نمی‌توانند در این بزرگراه پرشتاب، دست روی دست نهاده و خود را دخیل نکنند. بر این اساس با توجه به شرایط ایجاد شده کنونی روند یادگیری نمی‌تواند مانند سابق، رویه خویش را پیش برده و از گذرگاه سبک‌های سنتی به مقصد خویش برسد. چرا که دانش و علم دارای ماهیتی پویاست و این پویایی نیازمند تغییر و دگرگونی مداوم است و ایجاد و خلق همیشگی(ربیع، ۱۳۸۳، ۷).
فناوری‌ها و چند رسانه‌ها در روند تولید و انتقال مفاهیم از منبع به فراگیر نقش به سزایی دارند. چرا که می‌توانند به صورت مستقل در چرخه‌های یادگیری و یاددهی نقش مؤثری ایفا کنند. در حقیقت فناوری به مثابه یک واسطه در فرآیند یادگیری عمل کرده و عنصری فعال در این زمینه خواهد بود و باعث ایجاد یادگیری معنی‌دار و هدفمند می‌شوند، هم‌چنین باعث تغییر روش‌های سنّتی و معلم محور به تدریس و یادگیری فراگیر محور می‌شوند. نتایج مطالعات نشان می‌دهد که معلمان ماهر در کاربرد فناوری اطلاعات بهتر می‌توانند دانش‌آموزان را در یادگیری هدایت کنند(داوید۱، ۱۹۹۷، به نقل از فرهادی، ۱۳۸۳، ۱۴۲).
حل مسئله و مهارت‌های سطح بالای تفکر، تفسیر و تحلیل داده، مدیریت زمان و توانایی اولویت‌بندی مهارت‌ها در فضای اطلاعاتی و جامعه جهانی مبتنی بر داده توسعه می‌یابد و این منوط به این است که معلمان و دانش‌آموزان بتوانند به نحو مؤثر و اصولی از فناوری استفاده کنند.
البته نباید فراموش کرد که نقش معلّم به عنوان اولین و مؤثرترین بخش ساختار آموزش است و فناوری به عنوان یاریگر معلم حضور خواهد داشت نه جایگزین او. از این رو این معلم است که با تنوعِ بهره‌گیری خود از مصالح نوین موجود، می‌تواند زمینه اثربخشی فناوری را به وجود آورد. در واقع فناوری نوین آموزشی، سبب سهولت در مسیر یادگیری و یاددهی فعال گردیده و یادگیری پایدار را منجر می‌شود نه این‌که جایگزین معلم گردد. فناوری‌های نوین که به صورت ابزار به ایفای نقش می‌پردازند عبارتند از: نرم‌افزارهای تایپ و پردازش لغت۲، شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای، گرافیک( شامل صدا، تصویر متحرک چون پویانمایی و فیلم) استفاده از رایانه به عنوان فعالیّت‌های فکری و معمایی هدفمند و نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای تعاملی.
در نتیجه معلمان می‌توانند با استفاده از نظریه‌های یادگیری و فناوری‌های نوین و چند رسانه‌ها و تلفیق این دو در کنار روش تدریس هدفمند، به یادگیری پایدار دست یافته و فرآیند آموزش را به طور کلی کمک نمایند.(شعبانی، ۱۳۸۲، ۹۵)
این نکته بسیار حائز اهمیت است که درس ریاضی از دروسی است که در دیدگاه بسیاری از دانش‌آموزان درسی ناملموس، مشکل و پیچیده بوده و معلمان آن نیز غالباً دانش‌آموزان خویش را با انبوهی از داده مواجه نموده و با مددگرفتن از شیوه‌های سنتی، فرصتی برای تفکر و خلق دانش برای دانش‌آموزان ایجاد نمی‌کنند. به همین دلیل این درس در نظر دانش‌آموزان درسی خشک و بی‌روح و از دید معلمان آن درسی چالش برانگیز و معضل پرور است و روش‌های سنتی تدریس در این زمینه نمی‌توانند مؤثر باشند و همین نکته اهمیت و جایگاه بهره‌گیری از شیوه‌های جدید تدریس را مشخص می‌نماید.
کاربرد این روش‌ها در درس ریاضی باعث علاقه‌مندی دانش‌آموزان به درس می‌گردد. چرا که دراین روش، تدریس همراه با تصاویر زیبا، نمودارها، جداول و بعضاً متحرک‌سازی صورت می‌گیرد و از طرفی چون دانش‌آموز در یادگیری نقش دارد، باعث علاقه و تعمیق یادگیری وی می‌گردد. از آن جا که به اعتقاد محققان بخش اعظم یادگیری و به خاطر سپاری از طریق بینایی صورت می‌گیرد و از سوی فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات ابزاری جهت درگیر ساختن حس بینایی و شنوایی فراگیر است؛ موجب تعمیق یادگیری در دانش‌آموزان می‌گردد. هم‌چنین فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات ابزاری جهت تفکر و عمل بوده و بر قدرت استدلال و خلاقیّت دانش‌آموزان می‌افزاید و موجب توسعه دسترسی به آموزش کیفی می‌گردد.
نظریه‌پردازان در شیوه‌های سنتی تدریس، بازنگری نموده و آن‌ها را با روش‌های نوین تلفیق کرده و از این بازنگری برای تدریس فعال استفاده نموده‌اند. روشی که در آن از طریق پرسش و پاسخ و سایر روش‌ها بهره‌گیری شده و با فعال نمودن تفکر شنوندگان و فراگیران خویش را در موقعیت سازماندهی ذهنشان قرار داده و آنان را وادار به درک ساختار کلی مفاهیم نموده و دانش آن‌ها را نیز گسترش داده تا در نهایت به یادگیری پایدار بیانجامد. یادگیری به این روش همان است که در طبقه‌بندی آندرسون۳ در دو بعد صورت می‌پذیرد: دانش۴ و فرایند شناختی۵
این طبقه‌بندی به صورت سلسله مراتب از امور عینی به امور حسی و انتزاعی و از ساده به پیچیده تنظیم شده است. مدل‌های برنامه‌ریزی درسی در این منظر نیز بر چند رسانه به صورت منظم و ترتیب و توالی منطقی تنظیم شده‌اند و بهره‌گیری از فناوری به منظور درک بهتر محتوا و مفاهیم و تولید دانش کاربرد دارد. هم‌چنین چند رسانه به صورت مداوم در کنار معلم قرار گرفته و بر دانش و مهارت فراگیران تأکید دارد. برنامه‌ای که با استفاده از نوآوری‌های آموزشی تدوین شده و محور توجه این برنامه فراگیران هستند. واضح است که فراگیران در این عرصه تنها رها نمی‌گردند و علی‌الخصوص در دروس انتزاعی مخصوصاً ریاضی، خود را عنصری مؤثر و فعال می‌دانند که یادگیری آن‌ها مداوم بوده و برنامه‌ای هدفمند دانش آن‌ها را سازماندهی نموده و ذهنشان را درگیر مسائل بی‌استفاده و موهوم نمی‌کند. به همین دلیل با معلم همراهی نموده و نقش او را پررنگ‌تر احساس می‌کنند.

۱-۲)بیان مسئله:
یکی از اهداف مهم درس ریاضی ایجاد توانایی‌های ذهنی و نظم فکری دانش‌آموزان است. پس منظور اصلی آموزش ریاضی عبارت است از توسعه‌ی قدرت درک و فهم استدلال، پرورش تفکر عقلی و به‌وجود آوردن روش استدلال و تفکر منطقی و ایجاد آفرینش‌های فکری و خلاقیت‌پروری از دیگر اهداف آموزش ریاضی در فراگیران به حساب می‌آید. پرسشی که به طور مکرر بوسیله دانش‌آموزان، دانشجویان و حتی دبیران مطرح می‌شود این است که چرا ریاضیات می‌خوانیم؟ و یا چرا ریاضیات تا این حد تدریس می‌شود؟ و یا چرا ریاضیات باید مورد توجه هر محصلی باشد؟ یا اصولاً ریاضیات چه نقشی در زندگی روزمره دارد؟ چرا دانش‌آموزان و دانشجویان به این درس بی‌علاقه‌اند؟ این چراهایی است که تاکنون محققان زیادی در این زمینه تحقیق کرده‌اند. به‌ طور کلی امروزه باید ریاضیات از جنبه‌های زیر مورد توجه قرار گیرد:
ا-یک ابزار: یعنی از دید کاربردی که ارزش و ضرورت آن روز به روز در جوامع کنونی بیشتر احساس می‌شود.
۲-یک زبان: یعنی وسیله‌ای برای نمایش دانش، توصیف، تجزیه و تحلیل و انتقال آن که ضرورت آن بخاطر گنگ و نارسا بودن زبان‌های معمولی غیر قابل انکار است.
۳-یک زمینه تربیتی: به منظور پرورش و نظم فکری و بالا بردن قدرت اندیشه و استدلال منطقی.
درس ریاضی ومفاهیم آن در دوره دبیرستان جزء مفاهیم انتزاعی به شمار می‌آید و معمولاً دبیران این رشته با استفاده از روش‌های مختلف، به تدریس این مفاهیم می‌پردازند. علاوه بر این اکثر دانش‌آموزان نیز علاقه زیادی به این درس ندارند. هر ساله هزینه‌های زیادی برای جبران افت تحصیلی ناشی از درس ریاضی ‌توسط مدارس و اولیاء هزینه شده است. (جرج پولیا، ۱۹۹۸، ۷۹)
مهم‌ترین علل افت دانش‌آموزان در درس ریاضی شامل:
۱- عدم مهارت کافی دبیران این درس به روش‌ها و فنون و نحوه تدریس و آموزش مناسب و متناسب با نیاز و تخصص این رشته. ۲- نقص در سیستم ارزیابی کار دبیران. ۳- بی توجهی و کمبود وقت برای تمرین و ممارست کلاسی دانش‌آموزان و دفتر کار آنان. ۴-یک نواختی تدریس درس ریاضی و کاربرد روش‌های قدیمی و سنتی در درس توسط بسیاری از دبیران و بی‌انگیزگی برای استفاده از روش‌ها و شیوه‌های نوین تدریس درس ریاضی. ۵- آشنا نکردن دانش‌آموزان با اهمیت درس ریاضی و ناشناخته ماندن قلمرو و اهداف درس ریاضی در این سطح. ۶- مشکل در معیارهای ارزشیابی درس ریاضی از دانستنی‌های دانش‌آموزان. بی‌توجهی به علایق و انگیزه‌ها و توان فکری دانش‌آموزان به هنگام تدریس درس ریاضی و حتی سخت جلوه دادن آن در نگرش دانش‌آموزان. اما متاسفانه این بی‌علاقه‌گی در بین دانش‌آموزان ملاحظه می‌شود. و اما موضوعی که ذهن محقق را به خود مشغول کرد این است که برای جلوگیری از افت تحصیلی و بی‌علاقه‌گی این دانش‌آموزان نسبت به درس ریاضی چه باید کرد. لذا تصمیم گرفته شد که با استفاده از طراحی یک کتاب جذاب و مولتی مدیا با موضوعات مفید ریاضی واستفاده از متن، صدا، تصویر، عکس، فیلم و انیمیشن بتوان براساس طبقه‌بندی دوبعدی آندرسون در بعد دانش وشناختی این مشکل را حل نمود(شعبانی،۱۳۸۲، ۹۴).
این پژوهش در پی بررسی این مسئله میباشد که ارتباط بین ارائه الکترونیک محتوی دروس و رویکرد یادگیری چگونه میباشد؟ اگر این متغیر (روش تدریس) به طور مجزا در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مؤثر باشد، آیا با تغییر در آن تأثیری بر روند آموزش صورت می‌پذیرد؟ و چگونه می‌توانیم این متغیر را به گونهای تغییر دهیم تا بیشترین یادگیری و به تبع پیشرفت تحصیلی به دست آید.

۱-۳- ضرورت انجام تحقیق و اهمیت مسئله:
آموزش ریاضی یعنی هر چیزی که مربوط به آموزش و یادگیری ریاضیات می‌شود. سابقه آموزش ریاضی به عنوان یک رشته دانشگاهی به کمتر از یک قرن می‌رسد. زمان شروع این رشته از هنگامی بود که آموزش معلمان به دانشگاه‌ها برده شد .
قبل از آن‌که به آموزش ریاضیات و راهکارهای آن پرداخته شود لازم است که ریاضیات معرفی شود. ریاضیات چیست و با چه دیدی

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید